„Ur” – tajna broń II RP. Karabin wz. 35, który zaskoczył niemieckie czołgi
Pod koniec lat 30. Wojsko Polskie wprowadziło do uzbrojenia niezwykle skuteczny, ściśle utajniony karabin przeciwpancerny wz. 35, znany jako „Ur”. Jego parametry pozwalały przebijać pancerze ówczesnych niemieckich i sowieckich pojazdów, a same prace nad bronią prowadzono pod pełną konspiracją.
Na początku lat 30. XX wieku, w odpowiedzi na szybkie wzmacnianie jednostek pancernych na świecie, Wojsko Polskie rozpoczęło prace nad tanim, prostym i możliwym do masowej produkcji środkiem przeciwpancernym. Założono, że ma to być małokalibrowy karabin o bardzo dużej energii pocisku. Całość działań objęto ścisłą tajemnicą, co w kolejnych latach doprowadziło do powstania karabinu przeciwpancernego wz. 35, znanego powszechnie pod kryptonimem „Ur”.
Pierwsze projekty tego typu broni pojawiły się już w 1932 roku, lecz prace przyspieszyły dopiero po opracowaniu nowego typu amunicji. Ppłk Tadeusz Felsztyn z Instytutu Technicznego Uzbrojenia prowadził próby z różnymi wariantami nabojów, a następnie zadanie przejęło Biuro Studiów Państwowej Fabryki Amunicji w Skarżysku Kamiennej. W warunkach testowych uzyskano prędkość początkową pocisku DS kalibru 7,92 mm na poziomie około 1300 m/s. Decyzja o wdrożeniu „Ura” do uzbrojenia umożliwiła rozpoczęcie produkcji amunicji w PFA.
Zobacz też: Renault FT-17 w kampanii wrześniowej
W październiku 1935 roku rozpoczęto próby karabinu skonstruowanego przez Józefa Maroszka, absolwenta Politechniki Warszawskiej. Testy wykazały, że pociski wystrzeliwane z broni przebijały z odległości 300 metrów płytę pancerną o grubości 15 mm, także pod niewielkim kątem.
Produkcję „Ura” rozpoczęła Państwowa Fabryka Karabinów w Warszawie, która otrzymała zamówienie na 7610 sztuk. Pierwsze 1000 karabinów miało być dostarczone do maja 1937 roku. Zakładano wyposażenie każdego plutonu w jedną sztukę, co wymagało około 5000 egzemplarzy. Do sierpnia 1939 roku do wojska trafiło co najmniej 3500 sztuk; przypuszcza się jednak, że mogło powstać niemal całe zamówienie.
Karabin wz. 35 był zasilany 4-nabojowym magazynkiem. Skuteczny hamulec wylotowy pochłaniał blisko 65% energii odrzutu, co sprawiało, że obsługa nie odbiegała znacząco od użycia kbk wz. 29. Broń wyposażono w dwójnóg, celownik stały na 300 metrów oraz trzy zapasowe lufy. Zamek składał się jedynie z pięciu części, co zwiększało niezawodność.
Z powodu utajnienia karabiny przechowywano w skrzyniach z opisem „sprzęt mierniczy”. Jednostki otrzymały je dopiero w miesiącach poprzedzających wybuch wojny. Instrukcja dopuszczała otwarcie skrzyń jedynie w chwili rozpoczęcia działań wojennych lub na wyraźny rozkaz dowódcy.
Zobacz też: Czołgi Vickers w Wojsku Polskim. Od zakupu licencji po walki kampanii 1939 roku
Walka we wrześniu 1939 roku ujawniła pełne możliwości „Ura”. Broń przebijała pancerze o grubości 33–40 mm z odległości 100 metrów, co pozwalało zwalczać większość ówczesnych niemieckich i sowieckich pojazdów. Lekkie czołgi można było razić nawet z 300 metrów. Po kampanii wrześniowej Niemcy przejęli część egzemplarzy, nadając im oznaczenie PzB 35(p). Sprzedawali je następnie do Włoch, gdzie służyły jako „fucile controcarro 35(P)”.
Kresy.pl
