Stowarzyszenie Łemków ogłasza, że nie może być reprezentowane przez Ukraińca
W liście otwartym Stowarzyszenie Łemków ogłosiło, że współprzewoniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych wywodzący się z mniejszości ukraińskiej nie może być uznawany za reprezentanta społeczności łemkowskiej.
List otwarty Zarządu Głównego Stowarzyszenia datowany jest na 29 lipca i tego też dnia został opublikowany na stronie internetowej organizacji. “Stowarzyszenie Łemków oświadcza, że Grzegorz Kuprianowicz utracił zaufanie” tej mniejszości etnicznej, która nie może go dłużej uznawać “za reprezentanta naszych interesów”, jak wynika z pisma.
Deklaracja taka została ogłoszona ponieważ, według Stowarzyszenia, “podważa on wartość […] dziedzictwa kulturowego” Łemków, co “stanowi przejaw postawy dyskryminacyjnej i tym samym wyklucza go [Kuprianowicza] z możliwości uczciwej reprezentacji mniejszości” Łemków.
Jako przykład tego rodzaju zachowań, Łemkowie wskazali wpis Kuprianowicza na Facebooku z 18 lipca, w którym określił on nazwę małopolskiej wsi Zdynia transkrypowaną z łemkowskiego jako Żdynia (oryg. łemk. Ждыня), jako zapisaną w “dialekcie łemkowskim”. Według Stowarzyszenie sformułowanie takie “neguje ustawowe podstawy polityki wobec mniejszości oraz sytuację językową w Polsce”, a konkretnie “degraduje etniczny status łemkowskiej mniejszości etnicznej oraz jej języka”.
Stowarzyszenie Łemków podkreśliło przy tym, że żaden z członków Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych wybranych w 2014 r. nie reprezentuje ich społeczności i że wybór ich odbył się mimo protestów czterech organizacji łemkowskich, w tym samego Stowarzyszenia.
Język łemkowski jest uznany za odrębny od ukraińskiego w prawie polskim i dlatego miejscowościach zamieszkanych zwarcie przez Łemków mogą oni oznaczać swoje miejscowości także w swoim języku ojczystym, obok polskiego.
Grzegorz Kuprianowicz deklaruje się jako etniczny Ukrainiec. To prezes Towarzystwa Ukraińskiego, członek Związku Ukraińców Podlasia. Jest historykiem z Uniwerystetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, specjalizującym się w historii mniejszości ukraińskiej w II Rzeczpospolitej i historii cerkwi prawosławnej na ziemiach polskich.
W 2018 r. Kuprianowicz określił zabójstwa Ukraińców w Sahryniu z 1944 r. jako “zbrodnię przeciw ludzkości popełnioną przez członków narodu polskiego – partyzantów Armii Krajowej będących żołnierzami podziemnego państwa polskiego”. Doniesienie w tej sprawie złożył ówczesny wojewoda lubelski, Przemysław Czarnek, którego zdaniem szef Towarzystwa Ukraińskiego mógł publicznie znieważyć naród polski. Zamojska prokuratura nie dopatrzyła się znamion przestępstwa.
Łemkowie to jedna z czterech oficjalnie uznanych w polskim porządku prawnym mniejszości etnicznych. Od mniejszości narodowych wspólnoty takie odróżniają się tym, że nie posiadają żadnych państw-macierzy narodowych. Według danych z 2011 r. w Polsce zamieszkuje 10,5 tys. Łemków., z czego 3,4 tys. zadeklarowało bycie Łemkiem tylko jako drugą identyfikację narodowościową.
Polscy Łemkowie są grupą podobną do szerszego zbioru wspólnot rusińskich, z których najbardziej znaną są Rusini Karpaccy na Zakarpaciu. Etnos ten powstał prawdopodobnie na skutek mieszania się ludności słowiańskiej z migrującą łańcuchem Karpat z Bałkanów ludnością romańską – Wołochami. Język łemkowski zalicza się do języków wschodniosłowiańskich.
Władze Ukrainy i świat naukowy tego państwa nie uznaje się odrębności etnicznej Rusinów, a ich język traktuje tylko jako dialekt języka ukraińskiego. Podobne stanowisko wobec Łemków zajmują działacze mniejszości ukraińskiej w Polsce.
stowarzyszenielemkow.pl/kresy.pl
