Królowa Jadwiga przeznaczyła na to dziesiątki kilogramów złota. 26 lipca 1400 roku Jagiełło odnowił krakowski uniwersytet
Dnia 26 lipca 1400 roku król Władysław Jagiełło wystawił dokument odnowienia Akademii Krakowskiej, kończąc wieloletni proces wskrzeszania uczelni założonej w 1364 roku przez Kazimierza Wielkiego.
Wydarzenie to na stałe wpisało się w dzieje polskiego szkolnictwa wyższego i kultury, nadając nowy impuls rozwojowi nauki w Polsce.
Pierwotna fundacja Kazimierza Wielkiego, choć ambitna, nie przetrwała długo. Po śmierci króla w 1370 roku uniwersytet niemal zaprzestał działalności, choć być może nie zupełnie.
– Z mów Bartłomieja z Jasła z 1390 oraz z 1392 roku wynika, że uniwersytet wtedy [przed 1400 rokiem] działał – przypominał prof. Jerzy Wyrozumski w rozmowie z Muzeum Historii Polski. – To niezwykłe odkrycie Marii Kowalczyk z Biblioteki Jagiellońskiej, jeszcze z lat sześćdziesiątych, zmieniło naszą wiedzę na ten temat, bo wcześniej byliśmy przeświadczeni, iż ta pustka trwała aż do roku 1400. Dzisiaj wiemy, że uczelnia funkcjonowała, choć w ograniczonym zakresie.
Władysław Jagiełło, kontynuując wizję poprzednika, postanowił nadać uczelni nowy kształt i życie. Istotną rolę w tym procesie odegrała zmarła rok wcześniej królowa Jadwiga, która w testamencie zapisała Akademii swoją biżuterię i kosztowności.
Na mocy swojej ostatniej woli królowa Jadwiga, zmarła 17 lipca 1399 roku, przeznaczyła na rzecz odnowionego uniwersytetu około 10 kilogramów złota (o wartości 550 grzywien) oraz dochody ze sprzedaży swoich rzeczy osobistych, które wyniosły blisko 3000 grzywien. Egzekutorami testamentu byli Jan z Tęczyna, biskup krakowski Jan Wysz oraz sam król Władysław Jagiełło.
Ze środków pozostawionych przez królową zakupiono domy przy ulicy św. Anny i Grodzkiej, które przeznaczono na potrzeby kolegium. Ponadto wykupiono żupę solną w Bochni – jej dochody miały służyć jako fundusz na wynagrodzenia dla profesorów uczelni.
Uczelnia zyskała strukturę wzorowaną na Uniwersytecie Paryskim – zamiast włoskiego modelu hospicjalnego, wprowadzono system kolegialny. Akademia składała się z czterech wydziałów: teologii, prawa, medycyny i sztuk wyzwolonych. Pierwszym rektorem po odnowieniu został wybitny prawnik – Stanisław ze Skarbmierza, którego idee o sprawiedliwej wojnie miały szeroki rezonans w Europie.
Odnowiony uniwersytet szybko zyskał renomę międzynarodową, zwłaszcza po „unarodowieniu” Uniwersytetu Praskiego przez husytów, które sprawiło, że do Krakowa napłynęli studenci z różnych stron Europy. Uczelnia stała się centrum intelektualnym Królestwa Polskiego, kształcąc prawników, duchownych, lekarzy i uczonych, którzy zasilali struktury państwowe i kościelne.
To właśnie w XV wieku krakowski uniwersytet przeżywał okres największego rozkwitu, stając się jednym z czołowych ośrodków akademickich Europy. Co roku przyjmował około 200 nowych studentów, pochodzących nie tylko z Polski, lecz także z Rusi, Litwy, Węgier, Niemiec, Czech, Szwajcarii, Anglii, Niderlandów, Francji, Włoch czy Hiszpanii. Zapisywali się nawet Tatarzy! Szczególną renomą cieszyły się wydziały prawa, matematyki i astronomii.
W gronie wybitnych profesorów tego czasu byli m.in. prawnicy Stanisław ze Skarbimierza i Paweł Włodkowic – współtwórcy podstaw średniowiecznego prawa międzynarodowego. Nauki ścisłe reprezentowali znakomici uczeni: Marcin Król z Żurawicy, Jan z Głogowa, Wojciech z Brudzewa oraz Maciej Miechowita. Wśród studentów wyróżniał się Mikołaj Kopernik, który rozpoczął naukę w Krakowie w 1491 roku.
Nazwę „Uniwersytet Jagielloński”, nadaną na cześć dynastii Jagiellonów, krakowska uczelnia otrzymała dopiero w 1817 roku.
Kresy.pl / MuzHP / Polskie Radio / UJ
Czytaj też: Uniwersytet Jagielloński wszedł w spór patentowy z Google
