Nie żyje arcybiskup Józef Kowalczyk. Były prymas zmarł w wieku 86 lat
W nocy 20 sierpnia, w wieku 86 lat zmarł ks. abp Józef Kowalczyk. Duchowny odszedł w szpitalu w Tarnowie, gdzie od ponad trzech tygodni przebywał w poważnym stanie. Przez wiele lat był nuncjuszem apostolskim w Polsce, a w latach 2010-2014 arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim, Prymasem Polski.
Wiadomość o śmierci ks. abp. seniora Józefa Kowalczyka ogłosił w Gnieźnie dzwon św. Wojciech. Informacje o pogrzebie zostaną podane w późniejszym czasie.
Abp senior Józef Kowalczyk urodził się 28 sierpnia 1938 r. w Jadownikach Mokrych k. Tarnowa. Święcenia kapłańskie przyjął 14 stycznia 1962 r. w konkatedrze św. Jakuba w Olsztynie z rąk bp. Józefa Drzazgi, po czym został wikariuszem parafii pw. Świętej Trójcy w Kwidzynie. W październiku 1963 r. rozpoczął studia na Wydziale Prawa Kanonicznego KUL w Lublinie, a 24 lutego 1965 r. wyjechał do Rzymu, by kontynuować naukę na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Ukończył kurs kanonicznej praktyki administracyjnej przy Kongregacji Soboru (obecnie Dykasteria ds. Duchowieństwa), współpracował z Sekretariatem Generalnym Synodu Biskupów oraz ukończył studium przy Tajnym Archiwum Watykańskim, uzyskując dyplom archiwisty. W 1968 r. obronił doktorat z prawa kanonicznego na podstawie rozprawy „Nadzwyczajny szafarz bierzmowania. Studium porównawcze między dyscypliną Kościoła łacińskiego i Kościołów wschodnich”. W 1971 r. zakończył trzyletnie Studium w Rocie Rzymskiej tytułem adwokata Roty Rzymskiej. 19 grudnia 1969 r., z rekomendacji kard. Stefana Wyszyńskiego, podjął pracę w Kongregacji ds. Dyscypliny Sakramentów. W tym czasie współdziałał w organizowaniu Sekretariatu Synodu Biskupów, wspierał sekcję rzymską Ogólnopolskiego Komitetu Beatyfikacji o. Maksymiliana Kolbego oraz został członkiem Zespołu Stolicy Apostolskiej ds. stałych kontaktów roboczych z przedstawicielami rządu PRL.
W 1978 r., na polecenie papieża Jana Pawła II, został przeniesiony do Sekretariatu Stanu z misją utworzenia Sekcji Polskiej. Tego samego roku objął przewodnictwo Komisji ds. Publikacji pism Karola Wojtyły sprzed wyboru na Stolicę Piotrową, pełniąc tę funkcję do 2000 r. W 1981 r. uczestniczył w ustanowieniu Watykańskiej Fundacji Jana Pawła II i przygotowaniu jej statutu. „Przede wszystkim w mojej gestii była troska o wszystkie teksty Ojca Świętego w języku polskim, o ich publikację. Chodziło tu o listy apostolskie, encykliki, homilie, katechezy środowe, orędzia” – wspominał. „Poza tym zajmowałem się przyjmowaniem i przekazywaniem prywatnej i urzędowej korespondencji w języku polskim do Ojca Świętego i odpowiadaniem na nią w uzgodnieniu z Papieżem”.
17 lipca 1989 r. wznowiono stosunki dyplomatyczne między Stolicą Apostolską a Polską. 26 sierpnia 1989 r. Jan Paweł II mianował ks. Józefa Kowalczyka nuncjuszem apostolskim w Polsce i podniósł do godności arcybiskupa tytularnego Heraklei. Święcenia biskupie przyjął 20 października 1989 r. w bazylice św. Piotra z rąk Jana Pawła II, przyjmując zawołanie „Fiat voluntas Tua”. 26 listopada 1989 r. uroczystą Mszą św. w katedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie rozpoczął misję nuncjusza. W toku posługi doprowadził m.in. do przywrócenia ordynariatu polowego Wojska Polskiego w 1991 r., przygotował całościową reorganizację struktur kościelnych w Polsce, przeprowadzoną bullą Jana Pawła II „Totus Tuus Poloniae populus” z 25 marca 1992 r., a w 2004 r. – dopełnienie reformy poprzez ustanowienie diecezji bydgoskiej i świdnickiej oraz metropolii łódzkiej. 18 grudnia 2009 r. tytuł Prymasa Polski powrócił do arcybiskupa gnieźnieńskiego. Negocjował tekst konkordatu i 28 lipca 1993 r. podpisał umowę między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską.
Był inicjatorem budowy w Jadownikach Mokrych Ośrodka Opiekuńczo-Rehabilitacyjnego dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami oraz Izby Pamięci Pontyfikatu Jana Pawła II przy tym ośrodku. 8 maja 2010 r. papież Benedykt XVI mianował go arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim, Prymasem Polski. Ingres do katedry gnieźnieńskiej odbył 26 czerwca 2010 r. Urząd pełnił do maja 2014 r., a do czasu objęcia stolicy gnieźnieńskiej przez abp. Wojciecha Polaka (7 czerwca 2014 r.) był administratorem apostolskim archidiecezji. W czasie posługi w Gnieźnie patronował m.in. nowożytnym Zjazdom Gnieźnieńskim, Dniom Judaizmu oraz polsko-niemieckiej pielgrzymce szlakiem Ottona III; zainicjował też cykl otwartych katechez w katedrze. Z jego inicjatywy do katedry sprowadzono relikwie św. Jana Pawła II, a w świątyni i kościele pw. św. Piotra przygotowano nekropolie dla hierarchów.
Jako jeden z najbliższych współpracowników Jana Pawła II był w kręgu zainteresowania służb PRL. W 2009 r. Komisja Historyczna Metropolii Warszawskiej, badając materiały IPN, ustaliła, że był inwigilowany co najmniej od 1963 r., a 15 grudnia 1982 r. zarejestrowany jako „KI” o pseudonimie „Cappino”.
W latach 1989–2010, jako nuncjusz apostolski, współorganizował papieskie pielgrzymki do Polski oraz procedury personalne w Kościele. W przestrzeni publicznej opisywano sprawy dotyczące reakcji instytucji kościelnych na sygnały o nadużyciach, m.in. w kontekście abp. Juliusza Paetza oraz procesu nominacji bp. Stanisława Wielgusa, który w styczniu 2007 r. zrezygnował z urzędu metropolity warszawskiego.
Kresy.pl/Konferencja Episkopatu Polski
