Św. Bernardyn ze Sieny. Kaznodzieja Imienia Jezus i reformator franciszkanów
20 maja Kościół katolicki wspomina św. Bernardyna ze Sieny, włoskiego franciszkanina, reformatora zakonu i jednego z najwybitniejszych kaznodziejów późnego średniowiecza.
Bernardyn urodził się 8 września 1380 roku w Massa Marittima w Toskanii. W dzieciństwie został sierotą — matkę stracił w wieku trzech lat, a ojca trzy lata później. W latach 1391–1397 uczył się sztuk wyzwolonych i filozofii, po czym przez kolejne trzy lata studiował prawo cywilne i kanoniczne na uniwersytecie w Sienie. Gdy w 1400 roku miasto nawiedziła epidemia dżumy, Bernardyn przez kilka miesięcy kierował wraz z grupą towarzyszy największym szpitalem w mieście — Santa Maria della Scala — osobiście opiekując się chorymi. W latach 1402–1403 wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych, a dwa lata później przyjął święcenia kapłańskie.
Od 1417 roku Bernardyn działał jako kaznodzieja na terenie całych Włoch. Jego wystąpienia przyciągały tak wielkie tłumy, że często musiał przemawiać na placach, ponieważ kościoły nie były w stanie pomieścić słuchaczy. Głosił kazania w charakterystycznym, żywym stylu dialogowym. Poruszał tematy pokuty, nawrócenia, pokoju, sprawiedliwości społecznej oraz walki z lichwą. Przypisywano mu liczne nawrócenia, pojednania zwaśnionych stron i odnowę życia religijnego w miastach, które odwiedzał.
Szczególne miejsce w jego duchowości zajmował kult Imienia Jezus. Bernardyn posługiwał się tabliczką z chrystogramem IHS, którą unosił podczas kazań, wzywając wiernych do czci dla Zbawiciela. Praktyka ta wzbudziła sprzeciw części środowisk kościelnych, dlatego musiał tłumaczyć się przed papieżami Marcinem V i Eugeniuszem IV oraz przed ojcami soboru w Bazylei. Ostatecznie nie została uznana za herezję.
Bernardyn odegrał ważną rolę w ruchu obserwanckim wśród franciszkanów. Dążył do powrotu zakonu do surowszego przestrzegania Reguły św. Franciszka. W latach 1438–1442 pełnił funkcję wikariusza generalnego obserwantów. Mimo dużego autorytetu odmówił przyjęcia godności biskupiej w Sienie, Ferrarze i Urbino.
Zmarł 20 maja 1444 roku w Akwili — gorączka dopadła go kilka mil przed miastem, ale dotarł do tamtejszego klasztoru franciszkanów, gdzie skonał. Kanonizował go papież Mikołaj V 24 maja 1450 roku.
W ikonografii przedstawiany jest najczęściej z monogramem IHS w promieniach oraz trzema infułami, symbolizującymi odrzucone biskupstwa. Od jego imienia pochodzi używana w Polsce nazwa bernardynów, czyli braci mniejszych obserwantów.
Czytaj też:
Błogosławiony Władysław z Gielniowa – bernardyn, kaznodzieja i poeta polskiego średniowiecza
Alkuin z Yorku, jeden z najważniejszych uczonych wczesnego średniowiecza
Kresy.pl
