65 proc. badanych nie wyobraża sobie życia bez samochodu. Raport o mobilności w polskich miastach
Podczas gdy w kolejnych miastach podejmowane są działania ograniczające ruch samochodowy, większość kierowców w badaniu „Co nas porusza” podkreśliło, że trudno byłoby im zrezygnować z własnego pojazdu. Polska ma jedne z najwyższych wskaźników motoryzacji w Europie, przewyższający nawet Niemcy.
W Polsce wskaźnik motoryzacji należy do najwyższych w Europie i wynosi 601 aut na 1000 mieszkańców — więcej niż w Niemczech, choć mniej niż w Luksemburgu i na Cyprze. W analizowanych aglomeracjach wartości te są jeszcze wyższe.
Warto przeczytać: Polska liderem UE pod względem bezpieczeństwa na drogach
W Poznaniu i Trójmieście naukowcy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych Uniwersytetu Warszawskiego przeprowadzili badanie sprawdzające przywiązanie mieszkańców. do własnego transportu. Na potrzeby raportu zrealizowano dwa sondaże wśród 3201 mieszkańców Poznania i Trójmiasta oraz pogłębione wywiady z 58 osobami.
W badanych aglomeracjach 65 proc. respondentów zadeklarowało, że nie wyobraża sobie życia bez auta, a dla wielu jego używanie ma charakter konieczności. Ponad 60 proc. kierowców przyznało, że miałoby trudność z rezygnacją z własnego pojazdu, co potwierdza silne uzależnienie od transportu indywidualnego.
10 proc. najbardziej mobilnych osób w Poznaniu, Gdańsku, Gdyni i Sopocie generuje około 44 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z transportem osobowym. Dalekie przejazdy stanowią w miastach mniejszość. W codziennej mobilności dominują dojazdy do pracy, szkoły lub sklepu, podczas których mieszkańcy najczęściej wybierają samochód.
„Uzależnienie od dojazdów napędza problem smogu w centrum, dotykając w nieproporcjonalnym stopniu tych grup, które mają niższy poziom mobilności i ograniczoną możliwość wyboru miejsca zamieszkania” – ocenili badacze. Ale zwrócili też uwagę, że samochód to czasem konieczność.
W materiale zaznaczono, że wprowadzając ograniczenia w ruchu aut, warto zwracać uwagę na potrzeby osób mieszkających na obrzeżach i tych, którzy muszą przemieszczać się w związku z pracą. Najbardziej narażeni na wykluczenie komunikacyjne są ci, którzy w ogóle nie jeżdżą samochodem, a to najczęściej osoby starsze. „Pomóc im może lepsza oferta transportu zbiorowego i lokalnie dostępne usługi” – stwierdzono.
Osobna część raportu dotyczy podróży lotniczych i ich wpływu na emisje, zależnego od długości trasy. „Loty krótkodystansowe, do 500 km, mają najwyższy współczynnik emisyjności, ale stanowią tylko 13 proc. podróży i 3 proc. emisji. Z kolei loty powyżej 3 tys. km to 19 proc. podróży i aż 35 proc. emisji” — czytamy w opracowaniu.
„Nasze badania pokazują, jak głęboko mobilność jest zakorzeniona w relacjach społecznych i codzienności. Rezygnacja z samochodu lub podróży lotniczych wiąże się z koniecznością przeorganizowania niektórych sfer życia i często spotyka się z oporem otoczenia — rodziny, przyjaciół czy partnerów. Dlatego działania na rzecz ochrony klimatu wymagają nie tylko rozwoju infrastruktury, nowych źródeł energii i regulacji, lecz także zmian w normach społecznych i wyobrażeniach o dobrym życiu” — podsumowują naukowcy z UAM i UW.
W 2024 roku w Poznaniu zarejestrowano 701 samochodów na 1000 mieszkańców, w powiecie poznańskim 604, a w Trójmieście 577.
Po 2029 roku samochodu niespełniające norm emisji nie wjadą do Krakowa
W Krakowie SCT obowiązuje od stycznia tego roku. Strefa objęła obszar miasta wewnątrz IV obwodnicy, czyli ponad połowę Krakowa, a jej granice wyznaczono w oparciu o główne arterie drogowe. Wjazd do strefy jest ograniczony dla starszych pojazdów, z wyjątkami dla zarejestrowanych mieszkańców i niektórych grup uprzywilejowanych.
Kierowcy pojazdów niespełniających wymogów mogą wjechać do strefy po wniesieniu opłaty w wysokości 2,5 zł za godzinę, 5 zł za dzień oraz 100 zł za miesiąc, przy zapowiedzi wzrostu stawek w kolejnych latach. W pierwszym miesiącu funkcjonowania strefy do budżetu Krakowa z opłat za wjazd wpłynęło około 4,1 mln zł.
Harmonogram przewiduje zniesienie opłat w 2029 roku, a jednocześnie wprowadzenie całkowitego zakazu wjazdu dla samochodów niespełniających norm emisji.
W Krakowie z opłat zwolnieni są mieszkańcy miasta, którzy nabyli samochód przed 26 czerwca 2025 roku. Bezpłatny wjazd do strefy przysługuje także pojazdom spełniającym normy emisji spalin zapisane w uchwale rady miasta. W przypadku aut benzynowych i LPG wymagane jest spełnienie normy co najmniej Euro 4 albo rok produkcji co najmniej 2005. Dla samochodów z silnikiem diesla wymagane jest spełnienie normy co najmniej Euro 6 dla aut osobowych i ciężarowych, a alternatywnie dopuszczono rok produkcji nie wcześniejszy niż 2014 dla diesli osobowych oraz 2012 dla ciężarowych.
1 lipca 2024 oku Stefy Czystego Transportu pojawiły się w Warszawie. Od kwietnia Warszawa uruchomi pełny monitoring wjazdów do SCT. System kamer będzie automatycznie odczytywał tablice rejestracyjne i weryfikował spełnianie norm emisji spalin. Wejście systemu w życie oznacza odejście od dotychczasowych kontroli wyrywkowych.
Kresy.pl/portalsamorzadowy.pl
