Nowy parlament Kazachstanu ma mieć nazwę jak za Czyngis-chana
Kazachstan jest na drodze do zastąpienia dwuizbowego parlamentu jednoizbowym. Prezydenta środkowoazjatyckiego państwa zaproponował nazwę dla nowej izby.
U progu niepodległości, Kazachstan miał jednoizbowy parlament odziedziczony po ustroju radzieckim – Radę Najwyższą. 1995 roku w referendum zdecydowano o przyjęciu pierwszej konstytucji kraju. Choć ustanawiała ona w niepodległym Kazachstanie system prezydencki, to zarazam utworzyła dwuizbowy parlament, z izbą niższą – Mażylisem oraz Senatem w roli izby wyższej. Parlament ten funkcjonuje do tej pory. Jeszcze w październiku przywódca środkowoazjatyckiego państwa zaproponował jego reformę.
Prezydent Kazachstanu Kasym-Żomart Tokajew zaproponował nadanie planowanemu jednoizbowemu parlamentowi nazwy kurułtaj. Propozycja ta została zgłoszona na posiedzeniu Narodowego Kurułtaju, który obecnie funkcjonuje jako zbierających się raz do roku, bardzo liczny organ konsultacyjno-doradczy.
Według Tokajewa historyczne znaczenie nazwy jest „oczywiste i bliskie” mieszkańcom Kazachstanu. „Ogólnie rzecz biorąc, uważam, że powinniśmy zachować nazwę kurułtaj jako symbol bardzo ważnej instytucji państwowej w systemie politycznym naszego kraju” –zacytował w środę portal Fergana.
Nowy parlament ma być wybierany na pięcioletnią kadencję i liczyć 145 członków, w porównaniu z obecnymi 148 (98 w Mażylisie i 50 w Senacie). Proponowana reforma przewiduje zniesienie parytetu prezydenckiego, a także parytetu Zgromadzenia Ludu Kazachstanu. „W nowym parlamencie nie powinno być osób z mianowania. Parlamentarzyści muszą być wybierani na zasadach jednakowych dla wszystkich” – podkreślił Tokajew. Zgodnie z propozycją przewodniczący parlamentu miałby nie więcej niż trzech zastępców, a łączna liczba komisji parlamentarnych zostałaby ograniczona do ośmiu.
Propozycja zmiany nazwy izby parlamentarnej wpisuje się politykę historyczną i tożsamościową władz w Astanie. Słowo Mażylis pochodzi od arabskiego madżlis, co w dosłownym tłuczamaczeniu znaczy w nim “miejsce, w którym zasiada się razem”. Zafunkcjonowało ono w niepodległym Kazachstanie, jako pańswie zamieszkanym w przytłaczającej większości przez muzułmanów.
Jednocześnie jednak władze Kazachstanu od początku niepodległości starają się utrzymać islamskie struktury religijne po ścisłą kontrolą oraz zwalczają salafizm i związane z nim praktyki, jak okrywanie głowy przez kobiety, określając je, jako obce dla kultury Kazachów.
Słowo kurułtaj nie ma żadnej arabskiej konotacji. Pochodzi z tureckiej lub mongolskiej grupy językowej i historycznie oznaczało zjazd chanów plemion mongolskich czy tureckich. Kurułtaj z 1206 roku nazwany wielkim wybrał Temudżyna na Czyngis-chana, czyli “ogólnego chana” plemion stepowych. Organ taki funkcjonował też w chanacie krymskim.
Władze Kazachstanu starają się wpisywać swoją państwowość w historię cywilizacji stepu formowanej przez koczownicze plemiona mongolskie i tureckie właśnie.
Prezydent Tokajew zasugerował również rozszerzenie uprawnień władz poprzez przyznanie parlamentowi prawa wyboru wszystkich sędziów Sądu Najwyższego z nominacji prezydenta. Obecnie kandydaci są rekomendowani przez Najwyższą Radę Sądowniczą, zatwierdzani przez prezydenta, a ostatecznie wybierani przez Senat.
Ponadto Tokajew zaproponował zniesienie kilku stanowisk administracyjnych, w tym stanowiska sekretarza stanu. Na tym samym posiedzeniu Tokajew zaproponował przywrócenie stanowiska wiceprezydenta. Zgodnie z planem wiceprezydent byłby mianowany przez prezydenta za zgodą parlamentu wyrażoną większością głosów i reprezentowałby kraj na wydarzeniach międzynarodowych i krajowych.
„Zakres uprawnień wiceprezydenta będzie określany przez głowę państwa. Przewiduje się, że na polecenie prezydenta wiceprezydent będzie reprezentował interesy Republiki Kazachstanu na forach międzynarodowych i w negocjacjach z delegacjami zagranicznymi, reprezentował interesy prezydenta w parlamencie, współpracował z krajowymi i zagranicznymi organizacjami społecznymi, politycznymi, akademickimi i kulturalnymi oraz wykonywał inne zadania prezydenta” – powiedział Tokajew.
Kazachstan miał wcześniej wiceprezydenta. Stanowisko to istniało w latach 1991–1996. Pierwszą i jedyną osobą, która je piastowała, był Erik Asanbajew.
fergana.news/kresy.pl
