Trump przeciwko przedłużeniu umowy o wolnym handlu w Ameryce Północnej
Prezydent USA Donald Trump odmówił przedłużenia umowy o wolnym handlu z Kanadą i Meksykiem. Oznacza to, że USMCA pozostanie w mocy przez 10 lat, z corocznymi przeglądami przed wygaśnięciem. Jest to o tyle zaskakujące, że porozumienie zostało wynegocjowane za pierwszej kadencji Trumpa.
W środę władze USA odmówiły odnowienia umowy handlowej USA–Meksyk–Kanada w obecnym kształcie, przez co porozumienie pozostanie objęte corocznymi przeglądami i może wygasnąć w 2036 roku.
Wirtualne spotkanie odbyło się w ramach sześcioletniego przeglądu północnoamerykańskiej strefy wolnego handlu. Wzięli w nim udział przedstawiciel USA ds. handlu Jamieson Greer, meksykański sekretarz gospodarki Marcelo Ebrard, Dominic LeBlanc oraz główna kanadyjska negocjatorka Janice Charette.
Czytaj też: UE wdraża porozumienie handlowe z USA. Bruksela chce uniknąć nowych ceł Trumpa
USA odmówiły odnowienia umowy
Umowa USMCA weszła w życie w 2020 roku i zastąpiła Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu z 1994 roku. Porozumienie zostało wynegocjowane za pierwszej prezydentury Donalda Trumpa i obejmuje silnie zintegrowaną gospodarkę regionalną, w której roczny handel trójstronny wynosi około 1,6 bln dolarów.
Do 1 lipca trzy państwa miały przedstawić swoje stanowisko w sprawie odnowienia umowy. Kanada i Meksyk już na początku czerwca zadeklarowały poparcie dla utrzymania trójstronnego porozumienia. Administracja Trumpa odmówiła przedłużenia USMCA bez zmian, domagając się korekt mających przenieść miejsca pracy w przemyśle z powrotem do USA i zmniejszyć deficyty handlowe Stanów Zjednoczonych z północnoamerykańskimi partnerami.
Decyzja USA nie oznacza natychmiastowego zakończenia porozumienia. USMCA pozostaje w mocy, a jej przyszłość będzie przedmiotem corocznych przeglądów. Każde z państw może także wycofać się z umowy po sześciomiesięcznym powiadomieniu pozostałych stron.
Spór o przemysł i deficyty
Waszyngton wskazuje na utrzymujące się i rosnące deficyty w handlu towarami z Meksykiem i Kanadą. W 2025 roku wyniosły one odpowiednio 197 mld dolarów i 48,3 mld dolarów. Duża część deficytu z Kanadą wynika z importu ropy, a deficyt z Meksykiem wzrósł po przenoszeniu przez firmy łańcuchów dostaw z Chin w reakcji na amerykańskie cła na chińskie towary.
Administracja Trumpa chce rozmawiać o możliwych odrębnych handlowych „protokołach” z Meksykiem i Kanadą. Urzędnicy USA podkreślają, że w interesie Stanów Zjednoczonych leży jak najszybsze porozumienie, ale nie przedstawili harmonogramu. Trump pozostaje sceptyczny wobec nowego układu, mimo że w 2020 roku przedstawiał USMCA jako „najlepszą umowę, jaką kiedykolwiek zawarliśmy”.
W ostatnich miesiącach relacje handlowe w ramach USMCA zostały dodatkowo obciążone amerykańskimi cłami. Trump nałożył 25 proc. ceł na meksykańskie i kanadyjskie samochody, 50 proc. na metale oraz 10 proc. na drewno. Kanada prowadzi rozmowy z USA w sprawie ceł na stal, aluminium, drewno budowlane i samochody.
W obecnych warunkach 85 proc. kanadyjskiego handlu z USA jest wolne od ceł. Ottawa chciała utrzymać te zasady jako punkt wyjścia do dalszych negocjacji.
Kanada i Meksyk chcą kontynuacji rozmów
Dominic LeBlanc poinformował, że Kanada potwierdziła poparcie dla CUSMA i jej odnowienia. Kanadyjski minister zapowiedział dalsze rozmowy z Waszyngtonem i Meksykiem o przyszłości porozumienia.
„Zgodziliśmy się co do znaczenia kontynuowania naszych rozmów i wskazywania sposobów zapewnienia, by ramy handlu i inwestycji między Kanadą, Stanami Zjednoczonymi i Meksykiem nadal wspierały północnoamerykański dobrobyt i konkurencyjność” — powiedział kanadyjski minister ds. handlu Kanada–USA Dominic LeBlanc.
LeBlanc podkreślił także, że Kanada przystępuje do rozmów z pozycji siły i zamierza chronić jedną z najważniejszych relacji handlowych na świecie. Premier Mark Carney jeszcze przed środowym spotkaniem zapowiadał, że spodziewa się rozmowy konstruktywnej, a nie gwałtownego kryzysu.
„Jest postęp. Jesteśmy gotowi kontynuować dyskusję, ale zajmie to dłużej, było to oczywiste od dawna” — powiedział premier Kanady Mark Carney.
W kwietniu pojawiły się informacje, że amerykańscy negocjatorzy domagali się od Kanady ustępstw jeszcze przed rozpoczęciem negocjacji. Carney odrzucił takie podejście.
„Nie ma takiej sytuacji, że USA dyktują warunki” — stwierdził kanadyjski premier.
Reguły pochodzenia w motoryzacji
Kolejna runda dwustronnych negocjacji USA–Meksyk w sprawie USMCA została zaplanowana od 20 lipca. Rozmowy w stolicy Meksyku mają dotyczyć wzmocnienia północnoamerykańskich reguł pochodzenia dla samochodów i innych wyrobów przemysłowych oraz bezpieczeństwa gospodarczego, aby państwa spoza porozumienia, w tym Chiny, nie korzystały z dostępu przewidzianego w USMCA.
W dwóch rundach negocjacji z Meksykiem administracja Trumpa zażądała, aby pojazdy produkowane w Ameryce Północnej zawierały 50 proc. komponentów z USA, co podniosłoby regionalny łączny udział do 82 proc.
Marcelo Ebrard przekazał, że Meksyk chce pomóc w odpowiedzi na amerykańskie obawy dotyczące utraty miejsc pracy i deficytów handlowych. Meksykański minister gospodarki zaznaczył jednak, że USA i Meksyk nadal różnią się w sprawie zaostrzenia reguł pochodzenia w sektorze motoryzacyjnym.
Branże ostrzegają przed kosztami
Dyrektor generalny Nissana Ivan Espinosa ostrzegł, że przyszłość USMCA oraz ewentualne wymogi zwiększenia udziału komponentów z USA mogą pogłębić problem dostępności cenowej samochodów dla amerykańskich nabywców. Nissan produkuje w Meksyku na rynek USA dwa małe samochody, Versę i Sentrę. Oba modele są obecnie objęte 25-procentowym cłem, ale pozostają rentowne.
„Nie można produkować wszystkich części w USA. Łańcuch dostaw nie jest do tego przygotowany” — powiedział Espinosa. „Potrzebujemy czegoś, co rzeczywiście da się wykonać”.
Utrzymania USMCA domagają się także środowiska rolnicze, ponieważ Meksyk i Kanada kupują łącznie ponad jedną trzecią amerykańskiego eksportu rolnego.
„USMCA jest bez wątpienia kluczowa dla utrzymania rolników, rybaków i społeczności wiejskich w całym kraju, którzy polegają na eksporcie do Meksyku i Kanady oraz na pozyskiwaniu kluczowych środków wykorzystywanych w amerykańskiej produkcji rolnej” — powiedział rzecznik Agricultural Coalition for USMCA Bryan Goodman.
„Zachęcają nas trwające już negocjacje i wzywamy wszystkie trzy państwa do dalszych postępów w kierunku odnowionej i wzmocnionej umowy” — dodał rzecznik.
