Brazylia dołączyła do grona pięciu państw montujących myśliwce naddźwiękowe
W środę 25 marca w Gavião Peixoto w stanie São Paulo Brazylia zaprezentowała pierwszy naddźwiękowy samolot myśliwski Gripen zmontowany na swoim terytorium, co oznacza wejście kraju do niewielkiego grona państw zdolnych do produkcji tego typu uzbrojenia.
Decyzja o wyborze Gripena została podjęta w 2014 roku, gdy Brazylia podpisała kontrakt ze szwedzką grupą Saab na dostawę 36 samolotów, rezygnując z ofert amerykańskiego F-18 Super Hornet i francuskiego Rafale. Umowa obejmowała również szeroki transfer technologii, który umożliwił uruchomienie produkcji w zakładzie Embraer w Gavião Peixoto.
W ramach kontraktu 15 z 36 maszyn ma powstać w Brazylii. Nowy Gripen E jest przeznaczony dla brazylijskich sił powietrznych i stanowi część zamówienia obejmującego 28 jednomiejscowych samolotów oraz osiem wersji dwumiejscowych.
Do tej pory przekazano 11 myśliwców, które weszły do służby w 1. Grupie Obrony Powietrznej w bazie Anápolis. Samoloty są wykorzystywane do zadań nadzoru przestrzeni powietrznej oraz misji szybkiego reagowania.
Wprowadzenie Gripena E do służby rozpoczęło się w Brazylii w 2022 roku, natomiast Szwecja uruchomiła pierwszą jednostkę operacyjną w 2025 roku. Program realizowany jest we współpracy między Saabem, Embraerem i brazylijskimi siłami powietrznymi.
Podczas ceremonii przekazania prezes i dyrektor generalny Saab, Micael Johansson, podkreślił znaczenie projektu: „Po raz pierwszy od 1937 roku, kiedy powstała firma Saab, samolot myśliwski jest produkowany poza granicami Szwecji. Dostawa pierwszego Gripena wyprodukowanego w Brazylii to o wiele więcej niż tylko ukończenie budowy samolotu […] Symbolizuje ona siłę partnerstwa zbudowanego na zaufaniu, długoterminowej wizji i prawdziwej współpracy”.
Brazylia dołącza tym samym do państw posiadających zdolności produkcji myśliwców naddźwiękowych, obok Stanów Zjednoczonych, Francji, Szwecji. Rosji, Indii i Chin. W praktyce oznacza to możliwość prowadzenia montażu końcowego i obsługi zaawansowanych maszyn w kraju, przy jednoczesnym wykorzystaniu zagranicznych technologii.
Równolegle brazylijski przemysł lotniczy rozwija inne projekty, w tym samolot transportowy C-390 Millennium produkowany przez Embraer, który zdobywa zamówienia w Europie i wzmacnia pozycję kraju na rynku zbrojeniowym.
Plany produkcji naddźwiękowych myśliwców rozważa również Polska. W marcu Polska rozpoczęła rozmowy o możliwym udziale w programie Global Combat Air Programme, w ramach którego Wielka Brytania, Włochy i Japonia pracują nad myśliwcem 6. generacji. Dla krajowego przemysłu oznaczałoby to dostęp do technologii i preferencyjne warunki uczestnictwa. W Polsce w ostatnich dekadach nie produkowano samolotów, dlatego przemysł wymaga rozwinięcia.
Polska zabiega o wejście do programu, choć nie jako równorzędny współudziałowiec. Ze względów finansowych i technologicznych bardziej realne pozostaje partnerstwo, które i tak mogłoby oznaczać znaczący sukces dla krajowego przemysłu obronnego dzięki dostępowi do know-how oraz preferencyjnym warunkom udziału.
O wejście do GCAP zabiegają nie tylko polskie władze. 5 lutego podczas wizyty w Rzymie kanclerz Niemiec Friedrich Merz również poruszył ten temat w rozmowach z premier Włoch Giorgią Meloni, co potwierdza rosnące znaczenie programu dla europejskiego przemysłu zbrojeniowego.
Polska dysponuje obecnie 47 samolotami F-16, po utracie jednej maszyny. Równolegle zakontraktowano 32 myśliwce F-35 oraz 48 lekkich samolotów bojowych FA-50. Łącznie daje to 127 zakupionych lub już użytkowanych maszyn bojowych. Niezależnie od tego w planach pozostaje pozyskanie jeszcze dwóch eskadr myśliwców lub samolotów przewagi powietrznej, co oznaczałoby około 32 kolejne statki powietrzne, jednak do tej pory nie wskazano ani konkretnego typu, ani harmonogramu ewentualnego zakupu.
Kresy.pl/Reuters
