Prezydent podpisał ustawę o sztucznej inteligencji. Powstanie nowy organ nadzoru

Nowa Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie rozpatrywać skargi, kontrolować przedsiębiorstwa i nakładać sankcje za naruszanie unijnych przepisów. Ustawa przewiduje również piaskownice regulacyjne, opinie indywidualne dla przedsiębiorców oraz finansowanie badań i prac rozwojowych. Z regulacji wyłączono między innymi działania służb związane z bezpieczeństwem narodowym oraz prywatne korzystanie z systemów AI.

24 lipca prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która ma zapewnić stosowanie w Polsce unijnego rozporządzenia AI Act. Centralnym elementem nowych przepisów będzie powołanie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji jako krajowego organu nadzoru rynku.

Jak poinformowały Kancelaria Prezydenta RP i Ministerstwo Cyfryzacji, Komisja będzie kontrolować podmioty rozwijające i wdrażające systemy sztucznej inteligencji, rozpatrywać skargi obywateli oraz sprawdzać zgodność technologii z unijnymi wymaganiami.

„To przede wszystkim uporządkowanie nadzoru nad AI w Polsce” — powiedział prezydent Karol Nawrocki.

Zobacz też:

Polska stara się o gigafabrykę AI za 3 mld euro. „Moc obliczeniowa to nowa ropa naftowa”

Japonia chce mieć 10 mln robotów AI. To odpowiedź na kryzys demograficzny

Kontrole, sankcje i wycofywanie systemów

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie mogła wszczynać kontrole w przedsiębiorstwach oraz badać, czy stosowane przez nie rozwiązania spełniają wymagania wynikające z AI Act.

Nowy organ otrzyma kompetencje do nakładania administracyjnych kar pieniężnych oraz wycofywania z rynku systemów niezgodnych z przepisami. Komisja będzie także wydawać zezwolenia dotyczące systemów wysokiego ryzyka, wykorzystywanych między innymi w kształceniu, infrastrukturze krytycznej, zatrudnianiu pracowników oraz zarządzaniu migracją.

Kontrolowana jednostka będzie miała 14 dni na podpisanie protokołu i przekazanie go Komisji albo na przedstawienie zastrzeżeń. Osoby prowadzące kontrolę zostaną zobowiązane do zachowania poufności, obejmującej również informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa.

Obywatele będą mogli składać skargi

Do Komisji będzie można kierować indywidualne skargi na działanie systemów sztucznej inteligencji. Postępowanie będzie mogło dotyczyć między innymi sytuacji, w której bank, wykorzystując rozwiązania AI, podejmie niesprawiedliwą lub dyskryminującą decyzję wobec klienta.

Kontroli będzie mogła podlegać także aplikacja wykorzystująca sztuczną inteligencję w ochronie zdrowia, jeżeli pojawią się wątpliwości dotyczące jej zgodności z AI Act. Komisja zbada wówczas sposób działania systemu i będzie mogła zastosować przewidziane prawem sankcje.

Prezydent wskazał, że rozwój sztucznej inteligencji może przynieść korzyści polskiej gospodarce i administracji, ale wymaga również przeciwdziałania zagrożeniom.

„Ustawa zyskała szerokie poparcie w parlamencie. Sztuczna inteligencja może stać się ważnym narzędziem dla polskiej gospodarki, nauki i administracji. Nie możemy jednak ignorować zagrożeń: kradzieży tożsamości, fałszowania wizerunku, deepfake’ów czy wykorzystywania technologii do krzywdzenia dzieci i młodzieży” — powiedział prezydent.

Piaskownice regulacyjne dla przedsiębiorstw

Obok funkcji kontrolnych Komisja otrzyma zadanie wspierania rozwoju krajowych technologii sztucznej inteligencji. W tym celu będzie mogła tworzyć piaskownice regulacyjne, w których przedsiębiorstwa i inne podmioty będą testować nowe rozwiązania w kontrolowanych warunkach.

Uczestnicy piaskownicy będą mogli uzyskać zgodę na odstępstwo od stosowania części przepisów, jeżeli realizowane przez nich przedsięwzięcie będzie mogło przyczynić się do rozwoju sztucznej inteligencji. Co najmniej jedna piaskownica regulacyjna ma zostać utworzona do 2 sierpnia 2026 roku.

Małe i średnie przedsiębiorstwa zostaną zwolnione z opłat za uczestnictwo. Duże firmy zapłacą jednorazowo kwotę odpowiadającą trzykrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Indywidualne opinie dla firm

Komisja będzie również wydawać opinie indywidualne dotyczące konkretnych przedsięwzięć. Rozwiązanie ma umożliwić przedsiębiorcom i innym podmiotom uzyskanie oceny, czy planowane albo realizowane działania są zgodne z przepisami dotyczącymi sztucznej inteligencji.

Przy Komisji powstanie Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, która będzie pełnić funkcję opiniodawczo-doradczą. W jej skład wejdzie od 9 do 15 członków.

Skład nowego organu nadzoru

Pracami Komisji będzie kierował przewodniczący wspierany przez dwóch zastępców. W skład organu wejdą także prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej oraz przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Komisja będzie współpracować również z Urzędem Patentowym RP, Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych oraz krajowymi organami odpowiedzialnymi za cyberbezpieczeństwo. Jej obsługę administracyjno-kancelaryjną zapewni urząd obsługujący ministra cyfryzacji.

Przewodniczącego Komisji powoła Sejm za zgodą Senatu w terminie dwóch miesięcy. Pierwsze posiedzenie organu powinno odbyć się w ciągu trzech miesięcy od wejścia ustawy w życie.

Wsparcie dla badań i rozwoju

Ustawa określa także zadania ministra cyfryzacji w zakresie rozwoju sztucznej inteligencji. Minister będzie mógł udzielać wsparcia finansowego z budżetu państwa i środków unijnych na badania naukowe oraz prace rozwojowe dotyczące AI.

Do jego kompetencji będzie należało również udzielanie notyfikacji jednostkom oceniającym zgodność systemów sztucznej inteligencji z unijnymi procedurami. Za akredytację tych jednostek będzie odpowiadać Polskie Centrum Akredytacji.

Wyłączenia związane z bezpieczeństwem państwa

Przepisów ustawy nie będzie się stosować do spraw należących do zakresu bezpieczeństwa narodowego. Wyłączenie obejmie działania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego.

Regulacje nie obejmą również osób fizycznych wykorzystujących systemy sztucznej inteligencji wyłącznie do celów osobistych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą, rolniczą ani inną działalnością regulowaną przez prawo.

Wdrażanie unijnego AI Act

Unijny Akt o sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia 2024 roku, jednak poszczególne części rozporządzenia są stosowane etapami. W lutym 2025 roku zaczęły obowiązywać przepisy dotyczące systemów sztucznej inteligencji zakazanych na obszarze Unii Europejskiej.

Do 2 sierpnia 2025 roku państwa członkowskie miały powołać krajowe organy nadzoru rynku. Pełne stosowanie unijnego AI Act ma rozpocząć się w 2027 roku.

Kresy.pl/Money.pl/prezydent.pl