Naukowcy odtworzyli zaginione strony Biblii z VI wieku. Średniowieczny atrament odbił ich treść na innych kartach
Naukowcy odzyskali treść 42 utraconych stron jednego z najważniejszych wczesnych rękopisów Nowego Testamentu – Codex H, pochodzącego z VI wieku. Nie chodzi jednak o fizyczne odnalezienie zaginionych kart, lecz o ich cyfrowe odtworzenie na podstawie śladów pozostawionych na innych fragmentach manuskryptu.
Odkrycia dokonał międzynarodowy zespół badaczy kierowany przez prof. Garricka Allena z Uniwersytetu w Glasgow, który zastosował obrazowanie multispektralne w nowatorski sposób, pozwalający odczytać ukryte ślady tekstu.
W XIII wieku mnisi na górze Athos uznali VI-wieczny manuskrypt za niepotrzebny i użyli jego kart do wzmocnienia opraw nowych ksiąg. Rękopis został rozebrany, a pergaminowe karty wykorzystano ponownie jako materiał introligatorski. Oryginalny tekst uległ w dużej mierze zatarciu, a sam kodeks został rozproszony.
Kluczowe znaczenie miało to, że przy ponownym użyciu kart naniesiono nowy atrament. W wyniku kontaktu pergaminu z innymi stronami powstały niewidoczne gołym okiem odbicia tekstu – tzw. offsety. Te mikroskopijne „cienie” liter przetrwały przez wieki.
Przełom nastąpił, gdy badacze wykorzystali fakt, że średniowieczny atrament pozostawił lustrzane odbicia wcześniejszego tekstu na sąsiednich kartach. Dzięki obrazowaniu multispektralnemu udało się odczytać te niemal niewidoczne ślady i odzyskać tzw. „tekst-widmo” – fragmenty stron, które fizycznie już nie istnieją. W ten sposób odtworzono zawartość 42 stron.
Analizy potwierdziły, że oryginalny rękopis pochodzi z VI wieku. Odzyskany tekst zawiera znane fragmenty Listów św. Pawła, ale dostarcza nowych informacji o sposobach ich kopiowania, dzielenia i komentowania we wczesnym chrześcijaństwie.
Odkrycie pokazuje także praktyki średniowieczne – nawet teksty religijne były ponownie wykorzystywane jako materiał do opraw ksiąg. Zastosowana metoda może mieć istotne znaczenie dla badań nad zaginionymi rękopisami starożytności i średniowiecza.
Czytaj też:
Co naprawdę stosowano w renesansowej medycynie? Analiza księgi ujawniła nietypowe składniki mikstur
Kresy.pl / Phys.Org
