Tadeusz Kukiz – lekarz, Sybirak i strażnik pamięci o Kresach
9 maja 1932 roku urodził się Tadeusz Kukiz, lekarz, działacz Związku Sybiraków i badacz dziedzictwa Kresów Południowo-Wschodnich. Jego monografie pozostają jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o historii kresowych miejscowości i sztuce sakralnej dawnej Rzeczypospolitej.
9 maja 1932 roku w Dębowicach w województwie tarnopolskim urodził się Tadeusz Kukiz – lekarz, Kustosz Pamięci Narodowej, popularyzator historii i kultury Kresów. Jego dorobek dokumentuje dzieje oraz materialne i duchowe dziedzictwo Polaków na Kresach Południowo-Wschodnich.
W 1940 roku jego ojciec został aresztowany przez NKWD, a następnie zamordowany. Tadeusz Kukiz wraz z matką i siostrą został zesłany do północno-wschodniego Kazachstanu. Ze Związku Sowieckiego wrócił w 1946 roku.
Zobacz też: „Rów był duży, ciągnął się aż do moczarów”. 3 kwietnia 1940 rozpoczęły się egzekucje w Katyniu
Po ukończeniu studiów medycznych przez prawie trzy dekady pracował w Niemodlinie w województwie opolskim, gdzie prowadził oddział chorób wewnętrznych. Kierował także miejscowym kołem Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Był aktywnym działaczem Związku Sybiraków, członkiem Towarzystwa Przyjaciół Książki w Opolu oraz Koła Miłośników Ekslibrisu we Wrocławiu.
W latach 70. zaczął gromadzić materiały dotyczące kresowych miejscowości związanych z dziejami jego rodziny. Opracował monografie Łopatyna, Radziechowa, Uhnowa i Kukizowa. Są to jedyne istniejące prace poświęcone tym miejscowościom.
Osobne miejsce w jego dorobku zajmują badania nad dziejami Madonn Kresowych. W latach 1997–2002 opublikował cykl monografii dotyczących tej tematyki, w tym prace poświęcone obrazom sakralnym z Kresów przechowywanym w diecezjach na terenie Polski. Jego publikacje stanowią ważne źródło dla badaczy sztuki sakralnej ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej.
W 2013 roku Tadeusz Kukiz został laureatem XII edycji Nagrody IPN „Kustosz Pamięci Narodowej”. Rok wcześniej otrzymał brązowy medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Zobacz też: Aresztowanie szesnastu – sowiecka pułapka na przywódców Polskiego Państwa Podziemnego
Kresy.pl/IPN
