Zmarł Władysław Siemaszko, żołnierz AK i badacz ludobójstwa wołyńskiego
W wieku 106 lat zmarł Władysław Siemaszko, ps. „Wir”, prawnik, żołnierz 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej oraz więzień NKWD. Był współautorem fundamentalnych badań dotyczących ludobójstwa dokonanego na Polakach na Wołyniu podczas II wojny światowej.
W czwartek Stowarzyszenie „Wspólnota i Pamięć” poinformowało o śmierci Władysława Siemaszki, ps. „Wir”, zasłużonego badacza zbrodni popełnionych na ludności polskiej na Wołyniu oraz żołnierza Armii Krajowej. Zmarł w wieku 106 lat. Informację o jego odejściu przekazała córka, Ewa Siemaszko, również znana badaczka ludobójstwa dokonanego na Polakach z Kresów Wschodnich w czasie II wojny światowej.
Z głębokim żalem przyjęliśmy informację o śmierci w wieku 106 lat Władysława Siemaszki, prawnika, oficera 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, więźnia NKWD, badacza ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, nestora środowisk kresowych, najstarszego kawalera Orderu Orła… pic.twitter.com/hmtvkDSqvA
— Stowarzyszenie „Wspólnota i Pamięć” (@WspolnotaPamiec) December 12, 2025
Władysław Siemaszko urodził się 8 czerwca 1919 roku w Kurytybie w Brazylii, gdzie jego ojciec pełnił funkcję dyplomatyczną. W połowie lat dwudziestych XX wieku rodzina wróciła do Polski i osiedliła się na Wołyniu, z którym związany był do 1944 roku. W okresie okupacji sowieckiej w 1940 roku został skazany przez sąd Związku Sowieckiego na karę śmierci, którą następnie zamieniono na dziesięć lat pobytu w łagrze. Do czerwca 1941 roku przebywał w więzieniu w Łucku, unikając masowych egzekucji NKWD po agresji Niemiec na Związek Sowiecki.
Po zakończeniu wojny ponownie został aresztowany i w latach 1945–1948 przetrzymywany był m.in. na Zamku Lubelskim oraz w zakładzie karnym we Wronkach. Na wolność wyszedł na podstawie amnestii. Po zwolnieniu ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie i przez wiele lat pracował jako radca prawny, pozostając aktywny zawodowo aż do przejścia na emeryturę.
Od połowy lat osiemdziesiątych XX wieku Władysław Siemaszko zaangażował się w dokumentowanie relacji świadków zbrodni wołyńskiej. Wspólnie z Józefem Turowskim opracował materiały zebrane z inicjatywy środowiska kombatanckiego 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Kulminacją tych prac była wydana w 2000 roku, napisana wraz z córką Ewą, dwutomowa monografia „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945”.
Jak podaje Instytut Pamięci Narodowej, publikacja ta obejmuje ponad 1700 miejscowości i dokumentuje śmierć około 60 tysięcy Polaków, stanowiąc jedno z najważniejszych opracowań poświęconych tej tematyce.
Władysław Siemaszko, żołnierz Armii Krajowej, prawnik i wybitny badacz zbrodni na ludności polskiej Wołynia otrzymał z rąk prezydenta Andrzeja Dudy najwyższe polskie odznaczenie – Order Orła Białego.
Kresy.pl/Wspólnota i Pamięć
