Rozkaz, który zapoczątkował Auschwitz
27 kwietnia 1940 roku Heinrich Himmler wydał rozkaz utworzenia niemieckiego obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, co zapoczątkowało historię Auschwitz-Birkenau.
Decyzja była efektem wcześniejszych analiz aparatu bezpieczeństwa III Rzeszy, który zmagał się z przepełnieniem więzień na Górnym Śląsku oraz nasilającym się oporem ludności polskiej. Inicjatywa wyszła ze struktur SS we Wrocławiu, kierowanych przez Ericha von dem Bach-Zelewskiego, a jednym z głównych propagatorów projektu był Arpad Wigand.
Oświęcim wybrano ze względów logistycznych: istniały tam koszary Wojska Polskiego, które można było szybko zaadaptować, a rozwinięta sieć kolejowa umożliwiała sprawny transport więźniów. Po początkowo negatywnej ocenie inspekcji kierowanej przez Richarda Glücksa, ostatecznie zdecydowano się na wykorzystanie obiektu. 8 kwietnia 1940 roku Wehrmacht przekazał teren SS, a organizację obozu powierzono Rudolfowi Hössowi, który w maju został jego pierwszym komendantem.
Obóz uruchomiono 14 czerwca 1940 roku, gdy dotarł pierwszy transport 728 polskich więźniów politycznych z Tarnowa. Początkowo Auschwitz pełnił funkcję miejsca izolacji głównie Polaków. Sytuacja zmieniła się po decyzjach z 1941 roku, kiedy Himmler nakazał jego rozbudowę oraz budowę Auschwitz II-Birkenau. Od 1942 roku, w ramach realizacji polityki „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, kompleks stał się jednym z głównych ośrodków masowej zagłady. W Birkenau powstały komory gazowe i krematoria, w których mordowano deportowanych z całej Europy.
Łącznie do Auschwitz trafiło co najmniej 1,3 mln osób, z czego około 1,1 mln stanowili Żydzi. Liczbę ofiar szacuje się na co najmniej 1,1 mln. Rozkaz z 27 kwietnia 1940 roku, początkowo związany z planami represji wobec ludności okupowanej Polski, stał się punktem wyjścia dla stworzenia największego nazistowskiego ośrodka zagłady.
Kresy.pl / PAP
