Dowód na wspaniałość polskich rodów szlacheckich. Skarb ze Skrwilna
27 maja 1961 roku w niewielkiej wsi Skrwilno, położonej około 15 km od Sierpca, dokonano jednego z najcenniejszych odkryć archeologicznych XX wieku w Polsce.
Podczas wykopalisk na terenie dawnego średniowiecznego grodziska odnaleziono resztki drewnianej skrzyni, a w niej – wielkie bogactwo, które przez stulecia spoczywało ukryte przed światem.
Ale skarb nie był średniowieczny. Znalezisko ze Skrwilna to wyjątkowa kolekcja wyrobów ze złota i srebra, biżuterii oraz przedmiotów codziennego użytku z przełomu XVI i XVII wieku, ważących łącznie około 7 kg. Znajdują się w nim 2 kilogramy złota i 5 kilogramów srebra.
Czytaj też: W średniowieczu tu był wielki majątek. Pod Bochnią odkryto skarb
W skład znaleziska weszły m.in. cztery bransolety, sześć łańcuchów, pierścienie, ozdobne guziki do żupana, misternie wykonane lichtarze, nożyce do obcinania knotów świec, srebrna zastawa stołowa oraz emaliowana zawieszka z postacią Fortuny, zdobiona rubinami. Najcenniejszym przedmiotem była jednak misa lavabo autorstwa augsburskiego złotnika – służąca do obmywania rąk podczas posiłków. Całość wykonana została z ogromną precyzją i kunsztem, głównie w warsztatach Torunia i Brodnicy.
Skarb należał do Stanisława Piwo, podczaszego płockiego, oraz jego żony Zofii Magdaleny Loki herbu Rogala. Przedmioty, często sygnowane ich herbami, miały należeć do posagu Zofii. Ukryto je zapewne podczas potopu szwedzkiego, około 1655 roku, gdy Szwedzi plądrowali polskie ziemie.
Według lokalnych przekazów, Zofia miała schować rodzinne kosztowności wspólnie z wikarym Walerianem Cząpskim – kapłanem, który został później zamordowany przez Szwedów za odmowę wskazania miejsca ukrycia naczyń liturgicznych.
Srebrny zestaw do mycia rąk Jana Loki, starosty borzechowskiego, ojca Zoffi, wykonany w Augsburgu przez Balthasara Grilla, 1615-17, fot. Wikipedia.
Unikatowość znaleziska potwierdza dr Michał Kurkowski z Muzeum Okręgowego w Toruniu: „To było wyjątkowe znalezisko. Do czasu odkrycia skarbu ze Środy Śląskiej pozostawało ono bezkonkurencyjne pod względem wartości i jakości artystycznej”. Podkreśla on również, że wartość znaleziska jest nie do oszacowania – jego znaczenie dla historii i kultury polskiej jest po prostu bezcenne.
Obecnie skarb można podziwiać w Muzeum Okręgowym w Toruniu, w gotyckiej wieży Ratusza Staromiejskiego. Ekspozycja stanowi jedną z najciekawszych kolekcji złotnictwa świeckiego w Polsce. Obok skarbu ze Skrwilna prezentowany jest tam także mniej okazały, ale równie ciekawy Skarb z Nieszawy, odnaleziony rok później.
Skarb ze Skrwilna, przez dziesięciolecia uznawany za „skarbiec tysiąclecia”, do dziś budzi podziw i fascynację. Pozostaje symbolem burzliwych dziejów Rzeczypospolitej i świadectwem dawnej świetności szlacheckich rodów.
Kresy.pl / PAP
Czytaj też: Halsztacki sztylet znad Bałtyku to nówka-sztuka?
Złote zawieszenie z figurą Fortuny, wykonane w Siedmiogrodzie lub Polsce, przełom XVI i XVII wieku, fot. Wikipedia.
