Biblia Gdańska, czyli protestancki odpowiednik Biblii Wujka
18 listopada 1632 roku ukazała się po raz pierwszy Biblia Gdańska, jedno z najważniejszych i najtrwalszych tłumaczeń protestanckich w dziejach polskiego piśmiennictwa religijnego.
Był to rezultat długich starań zborów ewangelickich o nowe wydanie Pisma Świętego po Biblii Brzeskiej z 1563 roku. Prace rozpoczęto od rewizji tej ostatniej, powierzając zadanie Marcinowi Janickiemu, pastorowi z Secemina. Jego przekład nigdy nie trafił do druku, a kolejne synody powierzyły kontynuowanie dzieła Danielowi Mikołajewskiemu i Janowi Turnowskiemu, którzy porównywali tekst brzeskiego wydania z czeską Biblią kralicką, przekładami francuskimi i łacińskimi oraz materiałami z Poligloty antwerpskiej.
Czytaj też: Zacznijcie, wargi nasze
Efektem tej współpracy kalwinistów i braci czeskich stał się przekład, który szybko zyskał rangę podstawowej Biblii polskich wspólnot ewangelickich. Wykorzystano w nim szeroki zestaw źródeł: Septuagintę, Wulgatę klementyńską, tłumaczenia francuskie i niemieckie, polskie przekłady XVI wieku oraz łacińskie teksty humanistyczne. W 1606 roku wydano Nowy Testament, a pełna Biblia wyszła 18 listopada 1632 roku w drukarni Hünefelda w Gdańsku — stąd jej powszechnie przyjęta nazwa.
Wkrótce po publikacji ujawniono poważny błąd drukarski w Ewangelii Mateusza, gdzie zamiast prawidłowej formy „od Dyabła” pozostawiono zapis „do Dyabła”. Pomyłka ta stała się zarzewiem długiego i kosztownego sporu między autorami a drukarnią, a jej rozgłos poważnie nadszarpnął prestiż świeżo wydanego przekładu. Z tego powodu już w 1633 roku zdecydowano się na szybkie przygotowanie i publikację poprawionego wydania Nowego Testamentu, pozbawionego niefortunnego błędu.
W 1633 roku Biblia Gdańska trafiła na indeks ksiąg zakazanych, a rok później prymas Jan Wężyk zabronił jej posiadania i rozpowszechniania wśród katolików. Mimo to przekład stopniowo zyskał akceptację polskich luteranów i przez ponad 300 lat pozostawał podstawowym tekstem biblijnym polskiego protestantyzmu.
Co ciekawe, w pierwszych wydaniach umieszczano również księgi uznawane za apokryficzne, zgodnie z tradycją wielu wczesnych przekładów protestanckich. Dopiero XIX i XX wiek przyniósł rewizje oraz stopniowe odchodzenie od tej praktyki.
Ostatecznie Biblia Gdańska została wyparta dopiero w 1975 roku, gdy ukazała się Biblia Warszawska. Mimo to jej znaczenie historyczne, językowe i religijne pozostaje niepodważalne — dla polskich protestantów była tym, czym Biblia Jakuba Wujka dla katolików.
Kresy.pl
Czytaj też: Pomnik polskiej Biblii w Brześciu na Białorusi [+VIDEO/+FOTO]
