Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Ukrainie, t. 1
Praca Jacka Tokarskiego “Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Ukrainie” to część pierwsza trzyczęściowego przewodnika poświęcona zabytkom Ziemi Lwowskiej, Pokucia, Zakarpacia i Północnej Bukowiny.
Autor przyjmując klucz terytorialny, umieścił w nim wszystkie obiekty należące do spuścizny materialnej Rzeczypospolitej i znajdujące się w obwodach: lwowskim, iwanofrankowskim( stanisławowskim), czerniowieckim i użohrodzkim. Jest to pierwsza i przez długi czas jedyna praca poświęcona zabytkom Kresów Południowo- Wschodnich dawnej Rzeczypospolitej.
Pisząc o obiektach w obwodzie lwowskim autor skoncentrował się siłą rzeczy na Lwowie, co w jakiejś mierze jest zrozumiałe. Tu ślady kultury polskiej są najsilniejsze i nie do zatarcia. Sporo uwagi poświęca Tokarski katedrze, która pozostając stale w rękach wiernych, jako jeden z nielicznych kościołów na całej Zachodniej Ukrainie doznała stosunkowo najmniej strat.
Z przewodnika Tokarskiego możemy też wiele dowiedzieć się o innych miastach takich jak: Żółkiew, Sambor, Drohobycz, Brody, Świrz czy Gródek Jagielloński.
Bardzo ciekawie przedstawia się też w przewodniku dział stanisławowski. Jest on tym cenniejszy, ze informacji o Stanisławowie , który pozostawał zawsze w cieniu Lwowa jest niewiele. Podobnie jak o Kołomyi, Jaremczy, Horodence, Kosowie, Rohatynie czy Worochcie.
Sporo informacji czytelnik znajdzie też w części czerniowieckiej. Jest to tym cenniejsze, że poza Chocimiem północna Bukowina jest rzadko nagłaśniana w polskich mediach pomimo, że stanowi dość duże skupisko polskie i nasi rodacy włożyli konkretny wkład w rozwój kulturalny i gospodarczy tej ziemi. Także przelewali na niej krew i to nie tylko w walkach z Turkami. Mało kto wie, ze w pobliżu Chocimia znajduje się Rarańcza, pod którą II Brygada Karpacka Legionów Polskich stoczyła bitwę z armia carską , ścigająca idącą w rozsypkę armię austriacką. Wydarzenie to przypomina pomnik legionistów polskich na cmentarzu w Rarańczy .
Marek A. Koprowski
Jacek Tokarski, Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Ukrainie t.1. Warszawa 2000.s.321
