Miał ocalić Wrocław przed Mongołami. Kościół wspomina bł. Czesława
Kościół katolicki 20 lipca wspomina bł. Czesława – jednego z pierwszych polskich dominikanów, współpracownika św. Jacka oraz założyciela klasztorów w Pradze i we Wrocławiu.
Zapisał się w tradycji przede wszystkim jako duchowy obrońca stolicy Śląska podczas najazdu mongolskiego w 1241 roku.
Czesław urodził się około 1180 roku. Dokładne miejsce jego narodzin nie jest znane, choć tradycja wskazuje najczęściej Kamień Śląski na Opolszczyźnie. Późniejsi autorzy uznawali go za członka rodu Odrowążów, a nawet brata lub bliskiego krewnego św. Jacka. Nie zachowały się jednak źródła pozwalające potwierdzić te związki rodzinne. Z tego powodu określenie Czesław Odrowąż, choć mocno utrwalone, należy traktować jako wywodzące się z tradycji.
Wiadomo, że Czesław był duchownym związanym z diecezją krakowską. Pełnił funkcję kanonika i prawdopodobnie kustosza kolegiaty sandomierskiej. Na początku XIII wieku wyruszył do Rzymu wraz z biskupem krakowskim Iwonem Odrowążem oraz kanonikiem Jackiem, późniejszym świętym.
W Wiecznym Mieście polscy duchowni zetknęli się z dopiero powstającym Zakonem Kaznodziejskim. W 1221 roku Czesław i Jacek zostali przyjęci do dominikanów przez samego św. Dominika. Był to zakon nowego typu, którego członkowie mieli prowadzić życie wspólnotowe, podejmować studia oraz docierać z kazaniami do mieszkańców rozwijających się miast.
Rok później pierwsi polscy dominikanie ruszyli w drogę powrotną. Przemierzając Austrię, Morawy i Czechy, głosili słowo Boże i tworzyli nowe wspólnoty. Tradycja zakonna przypisuje Czesławowi założenie klasztoru św. Klemensa w Pradze – pierwszej placówki dominikańskiej na ziemiach czeskich.
Następnie zakonnik przybył do Wrocławia. Początkowo prowadził działalność kaznodziejską w kościele św. Marcina na Ostrowie Tumskim. W 1226 roku biskup wrocławski Wawrzyniec przekazał dominikanom kościół św. Wojciecha. Przy świątyni powstał klasztor, którego pierwszym przeorem został Czesław. Była to jedna z najstarszych wspólnot Zakonu Kaznodziejskiego na ziemiach polskich.
W latach 1232–1236 Czesław kierował polską prowincją dominikanów. Jako prowincjał odpowiadał za rozwój zakonu, działalność kaznodziejską oraz powstawanie kolejnych klasztorów. Po zakończeniu urzędowania powrócił do Wrocławia.
Wiosną 1241 roku na Śląsk wkroczyła armia mongolska. Najeźdźcy dotarli do Wrocławia 6 kwietnia. Mieszkańcy opuścili lewobrzeżną część miasta i schronili się w warownym grodzie na Ostrowie Tumskim. Zabudowania miejskie, w tym dominikański klasztor przy kościele św. Wojciecha, zostały spalone.
Z tymi wydarzeniami związana jest najsłynniejsza opowieść o bł. Czesławie, zapisana później przez Jana Długosza. Dominikanin miał modlić się na murach wraz z obrońcami. Wówczas nad jego głową pojawił się ognisty słup lub płonąca kula, która przeraziła Mongołów i skłoniła ich do odstąpienia od grodu. Wojska najeźdźców ruszyły następnie w kierunku Legnicy.
Opowieść o ognistym znaku jest oczywiście legendą. Dla kolejnych pokoleń wrocławian dominikanin stał się mimo to symbolem duchowej obrony miasta i opiekunem mieszkańców.
Ognista kula jest do dziś najbardziej rozpoznawalnym atrybutem błogosławionego. Na wizerunkach przedstawiany jest również z lilią, księgą Ewangelii, krzyżem misyjnym albo różańcem.
Czesław zmarł 15 lipca 1242 roku we Wrocławiu. Został pochowany w kościele św. Wojciecha, najprawdopodobniej w krypcie pod prezbiterium. Jego grób szybko stał się miejscem kultu, jednak formalne starania o jego zatwierdzenie podjęto dopiero na początku XVII wieku. Szczególną rolę odegrał dominikański przeor Abraham Bzowski, który spisał żywot Czesława pod tytułem „Tutelaris Silesiae”, czyli „Obrońca Śląska”.
Papież Klemens XI 18 października 1713 roku zatwierdził kult bł. Czesława dla dominikanów i archidiecezji wrocławskiej. W 1753 roku papież Klemens XIII rozszerzył go na wszystkie polskie diecezje. Relikwie błogosławionego umieszczono w okazałym alabastrowym sarkofagu w barokowej kaplicy dobudowanej do kościoła św. Wojciecha.
Kaplica przetrwała zniszczenia wojenne i pozostaje jednym z najważniejszych miejsc kultu bł. Czesława. W 1963 roku papież Paweł VI ogłosił dominikanina patronem Wrocławia. Błogosławiony jest również patronem archidiecezji wrocławskiej i diecezji opolskiej. Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 20 lipca.
Czytaj też:
Święty Antoni Peczerski – ojciec życia monastycznego na Rusi
Święci Piotr i Paweł. Dlaczego Kościół wspomina ich razem 29 czerwca?
Kresy.pl / Dominikanie
