Polacy wyzwolili Ankonę. Wielki sukces 2. Korpusu gen. Andersa
18 lipca 1944 roku oddziały 2. Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. Władysława Andersa wyzwoliły Ankonę – ważne portowe miasto nad Morzem Adriatyckim.
Był to kolejny wielki sukces Polaków, odniesiony zaledwie dwa miesiące po zwycięstwie pod Monte Cassino.
Zdobycie masywu Monte Cassino 18 maja 1944 roku doprowadziło do przełamania niemieckiej linii Gustawa i otworzyło aliantom drogę na Rzym. Po ciężkich walkach 2. Korpus został przeniesiony na adriatycki odcinek frontu, gdzie powierzono mu zadanie prowadzenia pościgu za wycofującymi się Niemcami oraz opanowania Ankony.
Port miał kluczowe znaczenie dla dalszej ofensywy sprzymierzonych. Wraz z przesuwaniem się frontu na północ dotychczasowe szlaki zaopatrzeniowe stawały się coraz dłuższe. Zdobycie Ankony pozwalało skrócić drogę dostaw broni, amunicji, paliwa i żywności dla wojsk walczących na wschodnim wybrzeżu Włoch oraz przygotowujących się do uderzenia na niemiecką Linię Gotów.
Od połowy czerwca 1944 roku oddziały 2. Korpusu Polskiego przejmowały od wojsk brytyjskich odcinek frontu nad Adriatykiem, położony na północ od wyzwolonej wcześniej Pescary. 17 czerwca Polacy objęli odpowiedzialność za ten sektor i rozpoczęli działania w kierunku Ankony. W walkach uczestniczyła 3. Dywizja Strzelców Karpackich gen. Bronisława Ducha, wspierana przez 2. Warszawską Brygadę Pancerną gen. Bronisława Rakowskiego. Polskie oddziały stoczyły następnie ciężkie walki w rejonie Castelfidardo i Osimo. Do natarcia włączyła się również 5. Kresowa Dywizja Piechoty dowodzona przez gen. Nikodema Sulika.
Niemcy zdawali sobie sprawę ze strategicznej wartości Ankony. Miasto i port osłaniała linia umocnień nazwana „Edyta”, obsadzona przez 71. i 278. Dywizję Piechoty. Najważniejszymi punktami niemieckiej obrony były wzgórza Monte della Crescia i Monte Torto położone na zachód od miasta. Ich utrata otwierała Polakom możliwość obejścia Ankony i przecięcia dróg odwrotu jej obrońców.
Plan gen. Andersa nie zakładał frontalnego uderzenia na port. Główny atak miały przeprowadzić od północnego zachodu 5. Kresowa Dywizja Piechoty i 2. Warszawska Brygada Pancerna, wspierane przez większość artylerii Korpusu. W tym samym czasie 3. Dywizja Strzelców Karpackich miała wiązać Niemców walką na nadmorskiej drodze prowadzącej bezpośrednio do miasta.
Decydujące natarcie rozpoczęło się 17 lipca, po przygotowaniu artyleryjskim i nalotach alianckiego lotnictwa. Żołnierze 5. Kresowej Dywizji Piechoty opanowali Monte della Crescia, natomiast polskie oddziały pancerne zdobyły Monte Torto. Przełamanie niemieckiej obrony umożliwiło rozwinięcie natarcia na północ od Ankony.
Następnego dnia polskie jednostki dotarły do wybrzeża w rejonie ujścia rzeki Esino, odcinając obrońcom miasta drogę odwrotu. Równocześnie oddziały 3. Dywizji Strzelców Karpackich wkroczyły do Ankony i opanowały port. 18 lipca nad miastem pojawiły się polskie flagi.
Zdobycie Ankony było jedyną całkowicie samodzielną operacją Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie podczas II wojny światowej – zaplanowaną i przeprowadzoną przez polskie dowództwo. Port szybko oddano do użytku i już pięć dni po zwycięstwie przyjął pierwsze statki z zaopatrzeniem dla wojsk alianckich.
Podczas całej ofensywy na wybrzeżu Adriatyku poległo 496 żołnierzy 2. Korpusu, 1789 zostało rannych, a 139 uznano za zaginionych. Wielu poległych spoczęło na Polskim Cmentarzu Wojennym w pobliskim Loreto. Zwycięstwo pod Ankoną dowiodło, że mimo krwawych strat poniesionych pod Monte Cassino armia gen. Andersa zachowała zdolność do prowadzenia dużych działań zaczepnych. Jej dalszy szlak bojowy prowadził przez Linię Gotów aż do Bolonii, zdobytej przez Polaków w kwietniu 1945 roku.
Kresy.pl / IPN / Polska Zbrojna
