Eksperci oskarżają litewskie władze rejonowe o dyskryminację polskiej szkoły
Działająca na Litwie Europejska Fundacja Praw Człowieka (EFHR) oceniła, że władze rejonu trockie dyskryminował szkołę z polskim językiem nauczania działającą w tej jednostce samorządu terytorialnego, do zamknięcia której doprowadziły.
EFHR przedstawiła swój raport na ten temat we wtorek, na konferencji przeprowadzonej w Domu Kultury Polskiej w Wilnie. Według Fundacji zdominowane przez litewskie partie władze rejonu solecznickiego posunęły się do dyskryminacji, czy wręcz segregacji przedstawicieli mniejszości polskiej w nim zamieszkujących, jak zrelacjonował portal TVP Wilno.
“Raport o nierównym traktowaniu szkół mniejszości narodowych w procesie reorganizacji” ma dać materiał dowodowy dla złożenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Agata Palińska wskazała na sposób dyskryminowania polskiego Gimnazjum im. Longina Komołowskiego w Połukniu, które ostatecznie pozbawiono osobowości prawnej i zdegradowano do poziomu filii innej polskiej szkoły działającej w Landwarowie. To gimnazjum z polskim językiem nauczania działało w jednym budynku z miejscowy gimnazjum litewskojęzycznym Medeinos. Mimo tego, całość opłat komunalnych wynikających z użytkowania budynku musiała pokrywać ze swoich środków wyłącznie szkoła polska.
Tymczasem jednym z argumentów władze rejonu za formalną likwidacją Gimnazjum im. Komołowskiego były koszty jego prowadzenia, podwyższane właśnie przez konieczność uiszczania całości opłat. “Takie dane też samorząd, według organizatorów konferencji, podał do czasopisma „Reitingai”, aby wprowadzić opinię publiczną w błąd, że polska szkoła jest zbyt kosztowna” – przytoczył portal TVP Wilno.
W praktyce samorząd trocki nigdy nie przedstawił konkretnej szczegółowej kalkulacji, jakie oszczędności ma przynieść jego budżetowi likwidacja Gimnazjum im. Komołowskiego.
EFHR przypomniała też, budynek w którym rezydowały dwa gimnazja – polskie i litewskie – został poddany gruntownej renowacji na koszt podatników Polski. Rzeczpospolita wydała na to łącznie 450 tys. euro.
Fundacja uznał, że działania rejonowego samorządu mogą łamać prawo wewnętrzne Litwy, łącznie z konstytucją, ale też Konwencję Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych i Europejską Konwencja Praw Człowieka. EFHR nie dostrzegła “obiektywnych i powszechnie stosowanych” kryteriów “demograficznych i ekonomicznych” dlaczego gimnazjum polskie i litewskie były różnie traktowane przez urzędników.
Pierwszą decyzję rady o likwidacji Gimnazjum im. L. Komołowskiego z marca 2022 r. rodzice jest uczniów zaskarżyli do sądu administracyjnego, a ten ustanowił w maju tegoż roku środki tymczasowe, w postaci zawieszenia decyzji likwidacyjnej, co pozwalało funkcjonować placówce jako samodzielnej instytucji.
Przez okres ten rodzice uczniów obu szkół kilkukrotnie protestowali w Wilnie pod siedzibą rządu Litwy przeciwko likwidacji gimnazjum, co w nomenklaturze litewskiej oznacza pełną szkoł od I do XII klasy zakończonej maturą. Apelowali również o pomoc do władz Polski.
Według testów przeprowadzonych przez dyrekcję szkoły w Połukniu konieczność dowożenia dzieci do Gimnazjum w Landwarowie dla niektórych z nich będzie oznaczać spędzanie półtorej godziny w autobusie szkolnym. Było to jednym z argumentów wskazujących na pogorszenie procesu nauczania w przypadku likwidacji Gimnazjum.
Rodzice wskazywali też, że degradacja szkoły do poziomu filii w przeszłości w rejonie trockim była wstępem do ich całkowitej likwidacji, jak stało się to w przypadku polskich szkół w Świętnikach i Międzyrzeczu.
Jednak w grudniu zeszłego roku litewski sąd administracyjny utrzymał decyzję trockiego samorządu o likwidacji osobowości prawnej placówki.
Rejon trocki jest specyficzną jednostką administracyjną, złożoną z obszarów należących przed 1939 r. do II Rzeczpospolitej i terenów już przed wojną należących do Republiki Litewskiej. Dlatego w jego wschodniej części Polacy stanowią większą część mieszkańców, na reszcie obszaru rejonu zdecydowanie dominują etniczni Litwini. W efekcie, zgodnie z danymi ostatniego spisu ludności, 8 823 Polaków stanowi 27,53 proc. mieszkańców rejonu.
W tym roku władze rejonu doprowadziły już do likwidacji innej placówki z polskim językiem nauczania – Szkoły Podstawowej im. Andrzeja Stelmachowskiego w Starych Trokach. Także w jej przypadku rodzice protestowali i próbowali sądownie powstrzymać likwidację.
Na Litwie żyje niemal 200 tys. autochtonicznych Polaków. W kraju tym działają 63 szkoły z polskim językiem nauczania.
wilno.tvp.pl/kresy.pl
