Huta Pieniacka: IPN szuka mogił Polaków zamordowanych przez UPA i SS „Galizien” [+WIDEO]
Instytut Pamięci Narodowej rozpoczął w poniedziałek, 8 czerwca 2026 roku, prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej na Ukrainie, w dawnym województwie tarnopolskim.
Celem jest odnalezienie i udokumentowanie zbiorowych mogił ofiar zbrodni dokonanej 28 lutego 1944 roku.
Prace prowadzone są przez specjalistów Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN we współpracy z ukraińskim partnerem Instytutu, przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”. W działaniach uczestniczą także Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenie Huta Pieniacka.
Według IPN właściwe prace terenowe mają potrwać od 9 do 18 czerwca. Obecny etap ma charakter poszukiwawczy, a nie ekshumacyjny. Zadaniem zespołu jest dokładne ustalenie lokalizacji mogił, ich dokumentacja oraz przygotowanie podstaw do dalszych działań.
Instytut wskazuje, że po odnalezieniu miejsc pochówku możliwe będzie złożenie do władz ukraińskich wniosku o zgodę na ekshumację i godny pochówek ofiar. Wynika to z przepisów obowiązujących na Ukrainie, które rozdzielają etap poszukiwań od etapu ekshumacji.
Zgoda na prowadzenie prac została wydana przez ukraińskie Ministerstwo Kultury 18 lutego 2026 roku. Poprzedziła ją akceptacja programu poszukiwań przez Lwowską Obwodową Administrację Państwową. IPN podkreślał wcześniej, że decyzja ta zakończyła blisko siedmioletnie starania o możliwość podjęcia badań w Hucie Pieniackiej.
Huta Pieniacka była przed wojną polską wsią położoną w dawnym województwie tarnopolskim. W czasie okupacji niemieckiej funkcjonował tam ośrodek samoobrony współpracujący z Armią Krajową. W miejscowości schronienia szukali także cywile z okolicznych wsi oraz osoby narodowości żydowskiej.
📣 Huta Pieniacka – rozpoczęcie prac poszukiwawczych ofiar Zbrodni Wołyńskiej
➡️ Instytut Pamięci Narodowej rozpoczął prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej na Ukrainie, w dawnym województwie tarnopolskim. Działania te są realizowane we współpracy z ukraińskim partnerem… pic.twitter.com/bVLoPnYrtx
— Instytut Pamięci Narodowej (@ipngovpl) June 9, 2026
28 lutego 1944 roku w Hucie Pieniackiej zamordowano ponad 850 Polaków. Według ustaleń IPN zbrodni dokonali ukraińscy żołnierze 4. Pułku Policyjnego SS, złożonego z ukraińskich ochotników do dywizji SS „Galizien”, przy współudziale oddziałów UPA oraz lokalnych ukraińskich grup paramilitarnych.
Po masakrze wieś została obrabowana i spalona. Po wojnie rozebrano ocalałe budynki, a teren dawnej Huty Pieniackiej zniwelowano i do dziś nie został zabudowany.
W śledztwie prowadzonym przez krakowską Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ustalono dotąd personalia 634 ofiar. Po wojnie nie przeprowadzono ekshumacji. Według materiałów IPN ciała pomordowanych zostały pochowane w dwóch zbiorowych mogiłach w rejonie dawnego kościoła i budynku szkoły.
Dziś o tragedii przypomina pomnik. Wzniesiony w 2005 roku staraniem rodzin pomordowanych i Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, był kilkakrotnie niszczony i profanowany. W styczniu 2017 roku został wysadzony, pod koniec lutego odnowiony, a w marcu ponownie zdewastowany.
Kresy.pl / IPN
