Nazywał Banderę i Szuchewycza „bohaterami”. Ukraiński pisarz otrzymał doktorat honoris causa UWr

W minionym tygodniu Uniwersytet Wrocławski nadał tytuł doktora honoris causa Serhijowi Żadanowi, ukraińskiemu pisarzowi, muzykowi, aktywiście społecznemu i żołnierzowi 13. Brygady Gwardii Narodowej Ukrainy „Chartija”. Uczelnia uzasadniła decyzję jego dorobkiem literackim, „odwagą obywatelską” oraz zaangażowaniem w obronę wolności, godności i tożsamości Ukrainy.

Uroczystość odbyła się w Auli Leopoldina we Wrocławiu. Jak podał UWr, doktorat honoris causa jest najwyższym wyróżnieniem akademickim uczelni. Z inicjatywą przyznania tytułu wystąpiła Rada Wydziału Neofilologii, a Senat Uniwersytetu Wrocławskiego poparł ją 25 lutego 2026 roku, dzień po czwartej rocznicy rozpoczęcia pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Rektor UWr prof. Robert Olkiewicz określił nadanie doktoratu jako „bardzo ważny sygnał w relacjach polsko-ukraińskich”. Mówił też o potrzebie rozmowy o „wrażliwych kwestiach związanych z pamięcią historyczną Polaków i Ukraińców”. Jak stwierdził, „historia uczy, iż tylko spokojna, wyważona i szczera rozmowa o traumach przeszłości jest właściwą drogą do trwałego pojednania”.

W komunikacie uczelnia przedstawiła Żadana jako „jednego z najwybitniejszych współczesnych pisarzy i intelektualistów ukraińskich”. Stwierdzono, że jego twórczość, obejmująca poezję, prozę, eseistykę i działalność muzyczną, jest tłumaczona na liczne języki i opowiada między innymi o doświadczeniu wojny, pamięci oraz przemianach społecznych na Ukrainie.

O postaci Żadana wspominaliśmy kilkakrotnie na naszym portalu. W sierpniu 2024 roku ukraiński pisarz w rozmowie z 24 Kanałem mówił o Stepanie Banderze oraz Romanie Szuchewyczu jako o „bohaterze”.

„Ofiara nie poprowadzi za sobą. Zwycięzca poprowadzi. Dlaczego oni tak nienawidzą Bandery? Bo uformował ruch, który ich niszczył i bił. Ani w ich oczach, ani w oczach Ukraińców nie jest on ofiarą. On jest bohaterem. Stąd nienawiść do niego. Tak samo jest z Szuchewyczem, Sahajdacznym. Oni są wojownikami. Zwycięzcami” — mówił Żadan.

Stepan Bandera był przywódcą Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, a Roman Szuchewycz dowódcą Ukraińskiej Powstańczej Armii. OUN-UPA odpowiada za ludobójstwo Polaków na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.

W mediach społecznościowych publikowane były również materiały pokazujące Żadana na tle wizerunku Stepana Bandery.

Żadan był także wymieniany w kontekście prac nad nową wersją hymnu Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów „Zrodyłyś my wełykoji hodyny”. Według cytowanych wówczas ukraińskich mediów, znani ukraińscy muzycy pracowali nad nową wersją pieśni na zamówienie Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy, a własne wersje tekstu mieli opracowywać między innymi Jurij Żurawel oraz Serhij Żadan.

Opisywaliśmy także sprawę teledysku do piosenki „Serce”, opublikowanego przez Chrystynę Sołowij, Żadana i zespół „Żadan i Sobaky”. Klip został nakręcony między innymi w kościele św. Andrzeja we Lwowie, przy dawnym klasztorze bernardynów, odebranym katolikom po II wojnie światowej. W teledysku pokazano wątki homoseksualne, w tym pary lesbijskie, a ujęcia te przeplatały się z kadrami ze świątyni.

Sprawa wywołała na Ukrainie skandal. Bazylianie zażądali usunięcia klipu z sieci, wskazując na zawarte w nim elementy „antychrześcijańskie”. Żadan znany jest z lewicowo-liberalnych poglądów, popierania postulatów środowisk LGBT na Ukrainie, ideologii gender oraz wprowadzenia do szkół obowiązkowej edukacji seksualnej.

Ukraiński pisarz jest obecnie związany z brygadą „Chartija”. W styczniu 2026 roku opisywaliśmy przekazanie generatorów tej jednostce w ramach zbiórki „Ciepło z Polski dla Kijowa”. Na zdjęciu z przekazania generatorów, obok flagi Ukrainy, widoczna była czerwono-czarna flaga w barwach banderowskich.

uwr.edu.pl / tsn.ua / Kresy.pl