Mickiewicz w roli organizatora wojska. Historia Legionu z Rzymu
29 marca 1848 roku w Rzymie podpisano akt zawiązania Legionu Polskiego we Włoszech, powołanego z inicjatywy Adama Mickiewicza w okresie Wiosny Ludów.
Dokument ten stanowił formalne powołanie polskiej formacji ochotniczej, której bezpośrednim celem był udział Polaków w walkach o wyzwolenie Włoch, a zarazem powiązanie sprawy polskiej z szerszym europejskim ruchem rewolucyjnym.
Oprócz Mickiewicza akt podpisało jeszcze trzynastu uczestników emigracyjnego środowiska polskiego (łącznie 14 sygnatariuszy). Wśród nich znajdował się m.in. były oficer napoleoński, podpułkownik Wincenty Siodołkowicz, a także związani z kręgiem towiańczyków Geitz (Gierycz) oraz jego kuzyn Niesiołowski. Pozostali sygnatariusze rekrutowali się głównie spośród młodych polskich artystów i studentów przebywających wówczas w Rzymie, co nadawało przedsięwzięciu charakter środowiskowy i nie w pełni sformalizowany.
Równocześnie z aktem zawiązania Legionu ogłoszono dokument programowy zatytułowany „Skład zasad, czyli Symbol polityczny Polski”. Tekst ten, utrzymany w stylistyce religijno-mesjanistycznej, stanowił wyraz przekonań środowiska skupionego wokół Mickiewicza. Zawierał postulaty równości obywateli wobec prawa i urzędów, niezależnie od stanu i wyznania, równouprawnienia kobiet, nadania chłopom podstawy własności (w formie przydziału ziemi), a także ideę braterstwa narodów, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy ludów słowiańskich. W dokumencie podkreślano również zasadę wybieralności urzędników oraz potrzebę głębokiej przebudowy ładu społecznego.
Organizatorem i formalnym dowódcą Legionu był sam Adam Mickiewicz. Faktyczne dowództwo w początkowym okresie organizacyjnym sprawował jednak Wincenty Siodołkowicz. Po zawarciu porozumienia z władzami Lombardii i utworzeniu oddziału jako formacji wojskowej dowództwo objął pułkownik Mikołaj Kamieński. Po jego ciężkim zranieniu w bitwie pod Custozzą dowodzenie ponownie przejął Siodołkowicz.
Losy oddziału okazały się krótkotrwałe. Liczący około 200 żołnierzy Legion uczestniczył w kilku starciach, między innymi w Lombardii oraz w walkach w Genui i Rzymie, występując m.in. w obronie Republiki Rzymskiej, lecz nie odegrał większej roli militarnej. Próby przedostania się części legionistów na pomoc rewolucji węgierskiej zakończyły się ich rozproszeniem, co w praktyce oznaczało kres istnienia Legionu jako zwartej formacji.
Czytaj też: „Skończyłem wczora właśnie”. Dzień ukończenia „Pana Tadeusza”
Kresy.pl
