Rugi pruskie i przymusowe wysiedlenia Polaków z ziem zaboru pruskiego

26 marca 1885 roku władze pruskie wydały decyzję, która zapoczątkowała jedną z najbardziej dotkliwych akcji wymierzonych w Polaków pod zaborem pruskim.

Zarządzenie o przymusowym wysiedleniu cudzoziemców bez obywatelstwa pruskiego przeszło do historii jako rugi pruskie. W praktyce objęło głównie ludność polską.

U schyłku XIX wieku rozwijająca się gospodarka Prus potrzebowała rąk do pracy. Na tereny Poznańskiego, Pomorza Gdańskiego i Górnego Śląska przybywały tysiące Polaków z zaboru rosyjskiego i austriackiego. Byli to przede wszystkim robotnicy rolni i rzemieślnicy, którzy uzupełniali niedobory siły roboczej. Z czasem jednak ich rosnąca liczba zaczęła budzić obawy środowisk nacjonalistycznych, dostrzegających w tym zjawisku zagrożenie polityczne i narodowościowe.

Decyzja władz Prus, realizowana w ramach polityki państwa kierowanego przez kanclerza Ottona von Bismarcka, była jednoznaczna: osoby nieposiadające obywatelstwa pruskiego, zwłaszcza te, które nie uzyskały go przed 1871 rokiem, miały opuścić kraj. Początkowo dotyczyło to Polaków z obywatelstwem rosyjskim, a wkrótce także austriackim.

Czytaj też: Hakata – symbol antypolskiej polityki Prus

Wysiedlenia miały charakter przymusowy. Ludzi zmuszano do opuszczenia domów, często bez możliwości przygotowania się do wyjazdu. Pod eskortą kierowano ich do granic z Rosją i Austrią. Dochodziło do dramatycznych sytuacji, a całe rodziny traciły dorobek życia. Do 1890 roku rugi objęły około 26 tysięcy osób.

Sprawa odbiła się szerokim echem w Europie. W parlamencie Rzeszy przeciwko decyzji protestowali polscy posłowie oraz przedstawiciele niemieckiej opozycji. Głos zabierał m.in. socjaldemokrata Wilhelm Liebknecht. Choć parlament potępił działania rządu, wysiedlenia były kontynuowane.

Rugi przyniosły skutki odmienne od zakładanych. Pogorszyły relacje z Rosją i przyczyniły się do niedoboru pracowników w pruskim rolnictwie. W 1890 roku władze dopuściły ponownie zatrudnianie Polaków, jednak głównie jako robotników sezonowych, objętych dodatkowymi ograniczeniami.

Czytaj też: Mierosławski i inni oskarżeni. Historia głośnego procesu w Moabicie

Kresy.pl / MuzHP