USA anulowały sankcje wobec lidera bośniackich Serbów
Pozostający w sporze z centralnymi władzami Bośni i Hercegowiny złożony z urzędu przywódca bośniackich Serbów Milorad Dodik był obłożony amerykańskimi sankcjami. W środę ogłoszono ich zniesienie.
Informujący o tym portal Balkan Insight napisał o “nagłej zmianie podejścia”. Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC) Departamentu Stanu USA z Dodika i jeszcze 47 innych osób fizycznych i prawnych. Wśród nich znaleźli się także Željko Cvijanović członej trójstronnego Prezydium Bośni i Hercegowiny (kolegialna głowa państwa) z ramienia Serbów, przewodniczący parlamentu Republiki Serbskiej Nenad Stevandić, oraz dzieci Dodika, Igor i Gorica, oraz kilkunaście powiązanych z nimi firm.
Jeszcze 17 października Stany Zjednoczone zniosły sankcje nałożone na cztery osoby powiązane z Dodikiem: Danijela Dragićevicia – szefa biura prezydenta Republiki Serbskiej, Jelenę Pajić Bastinac – sekretarz generalną prezydium, Milenkovicia Dijanę – dyrektora Radia i Telewizji Republiki Serbskiej, oraz Gorana Rakovicia – szefa protokołu w biurze prezydenta Republiki Serbskiej, przypomniał Balkan Insight.
Wszyscy oni, wraz z Dodikiem zostali obłożeni represaliami za oficjalne obchody święta narodowego Serbów, którego ofcjalnego obchodzenia zakazały władze centralne. Chodzi o rocznicę proklamowania 9 stycznia 1992 r. Republiki Serbskiej jeszcze jako separatystycznego organizmu walczącego z bośniackimi muzułmanami i Chorwatami o samodzielność do 1995 r. Przygniatająca większość mieszkańców RS opowiedziała się za jej czczeniem w referendum, jakie odbyło się w 2016 r.
Dodik jako reprezentant Serbów w Prezydium BiH, bądź jako prezydent wchodzącej w jej skład RS, wszedł w ostry spór z władzami centralnymi państwa i jej zagranicznymi protektorami – mocarstwami zachodnimi. W 2023 r. władze RS proklamowały zakaz publikowania zarządzeń Wysokiego Przedstawiciela społeczności międzynarodowej na BiH w dzienniku urzędowym republiki, podobnie jak wyroków Sądu Konstytucyjnego w Sarajewie. Wysoki Przedstawiciel Christian Schmidt unieważnił tę serbską ustawę, ale Dodik i tak ją podpisał.
Po tym Schmidt wprowadził osobiście poprawki do Kodeksu Karnego BiH przewidujące kary za takie działania. Na mocy kończącego wojnę i fundującego istnienie współczesnej BiH układu z Dayton, organ Wysokiego Przedstawiciela posiada absolutne uprawnienia inicjatywy ustawodawczej i anulowania praw, oraz arbitralnego odwoływania urzędników wszelkich szczebli.
Sąd Bośni i Hercegowiny skazał prezydenta Dodika na rok bezwzględnego więzienia i sześć lat pozbawienia prawa do działalności politycznej za bojkotowanie decyzji instytucji centralnej tego federalnego państwa. Jednak sąd drugiej instancji zamienił politykowi pobyt w więzieniu na grzywnę w wysokości 36 500 marek bośniackich (około 18 660 euro).
6 sierpnia Centralna Komisja Wyborcza BiH wygasiła na podstawie wyroku sądowego kadencję Dodika, który został wybrany na prezydenta republikańskiego subiektu w listopadzie 2022 roku.
Władze RS ugięły się i 18 października uczyniły Aną Trišić-Babić pełniącą obowiązy prezydenta republiki. Od wielu lat doradzała ona Dodikowi. Parlament republiki rozpisał wybory jej prezydenta na 27 listopada. Parlament ten anulował również sześć ustaw republikańskich kwestionowanych przez Sąd Konstytucyjny BiH.
Republika Serbska stanowi część składową Bośni i Hercegowiny i jest zamieszkiwana w 90 proc. przez Serbów, którzy otwarcie dążą do niepodległości. Ten autonomiczny rejon cieszy się dużą niezależnością, ma własną policję, administrację, w tym parlament i prezydenta.
balkaninsight.com/sarajevotimes.com/kresy.pl
