Brak zgody UE na sfinansowanie pożyczki z zamrożonych rosyjskich aktywów dla Ukrainy

Unijni przywódcy nie uzgodnili wykorzystania zamrożonych aktywów Rosji do sfinansowania pożyczki dla Ukrainy i poprosili Komisję Europejską o przedstawienie opcji w grudniu. Wołodymyr Zełenski naciskał na szybkie rozstrzygnięcie i wypłatę środków na początku 2026 r., lecz bez efektu.

Na czwartkowym szczycie w Brukseli przywódcy państw Unii Europejskiej odłożyli decyzję o wykorzystaniu zamrożonych aktywów Rosji na finansowanie pożyczki dla Ukrainy. Ustalono jedynie, że Komisja Europejska ma do grudnia przedstawić warianty wsparcia finansowego. „UE zdecydowała o zaspokajaniu pilnych potrzeb finansowych Ukrainy w ciągu najbliższych dwóch lat, w tym wspieraniu jej wysiłków wojskowych i obronnych” — przekazał przewodniczący Rady Europejskie António Costa.

Po rozmowach szefowa Komisji Europejskiej wskazała, że zasadnicza zgoda polityczna na kierunek istnieje, natomiast pozostają kwestie techniczne i prawne. „Uzgodniliśmy, na czym ma ona polegać i teraz musimy popracować nad tym, jak ją zrealizować” — powiedziała Ursula von der Leyen, przewodnicząca KE. „Są pewne kwestie do wyjaśnienia i musimy dokładnie je przeanalizować i poświęcić im więcej uwagi” — dodała szefowa Komisji.

Zabiegi prezydenta Ukrainy o szybkie rozstrzygnięcie nie przyniosły rezultatu. „Każdy, kto opóźnia tę decyzję, nie tylko ogranicza naszą obronę, ale także spowalnia własny postęp. Nadszedł czas, aby podjąć działania w sprawie rosyjskich aktywów i apeluję o wasze pełne poparcie” — powiedział Wołodymyr Zełenski przed początkiem obrad. Wskazywał, że Kijów liczył na uruchomienie środków na początku 2026 r., a same pieniądze miałyby zostać przeznaczone także na zakupy europejskiej broni.

Kluczowe znaczenie miało stanowisko Belgii. W Brukseli znajduje się Euroclear, który zarządza 183 mld euro aktywów rosyjskiego banku centralnego, co odpowiada 86 proc. wszystkich rosyjskich aktywów państwowych w UE i około dwóch trzecich wartości globalnej. Premier Bart De Wever zażądał rozłożenia ryzyka między wszystkie państwa członkowskie. „Jeśli chcemy przekazać pieniądze Ukrainie, musimy zrobić to wszyscy razem. W przeciwnym razie rosyjski odwet może dotknąć tylko Belgię” — powiedział szef belgijskiego rządu. Wskazał, że największym problemem jest gwarancja natychmiastowego dostępu do środków pieniężnych w razie roszczeń.

Wcześniejsze projekty konkluzji przewidywały, że propozycje KE powinny obejmować możliwe stopniowe wykorzystanie środków pieniężnych związanych z unieruchomionymi aktywami. Według rozmówców w Brukseli celem jest stworzenie mechanizmu pożyczki o szacunkowej wartości 140 mld euro, opartej na dochodach z aktywów zdeponowanych w Euroclear, której spłata następowałaby po wypłacie odszkodowań przez Rosję. Urzędnicy podkreślali, że ma to pozwolić obciążyć koszty wojny państwo-agresora bez formalnej konfiskaty i bez naruszenia prawa własności.

Czytaj też: Niemcy chcą sfinansować pożyczkę dla Ukrainy z rosyjskich aktywów

Kreml określił te plany jako kradzież i zapowiedział ściganie każdej osoby lub kraju, który przejmie rosyjskie pieniądze. Przywódcy UE starali się rozwiać obawy Belgii zapowiedzią podziału obowiązków i koordynacji z państwami G7, lecz nie doprowadziło to do przełomu. Wskazywano, że około jedna trzecia rosyjskich aktywów państwowych ulokowana jest poza Unią, w tym w Japonii, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych.

Po dyskusji Costa stwierdził, że opinie prezesów Europejskiego Banku Centralnego i Eurogrupy potwierdzają wykonalność rozwiązania, przy zastrzeżeniu dopracowania szczegółów. „To oznacza, że to rozwiązanie jest wykonalne” — podsumował przewodniczący Rady Europejskiej. Sprawa ma wrócić na grudniowym szczycie UE.

W trakcie dnia Unia zatwierdziła 19. pakiet sankcji wobec Rosji, po raz pierwszy obejmujący skroplony gaz ziemny. Równocześnie Stany Zjednoczone zatwierdziły sankcje wobec Rosniefti i Łukoilu, dwóch największych rosyjskich koncernów naftowych. Decyzja ta nastąpił dzień po tym, jak Trump ogłosił, że planowane spotkanie z Putinem w Budapeszcie zostanie odłożone na czas nieokreślony. „Za każdym razem, gdy rozmawiam z Władimirem, prowadzę z nim dobre rozmowy, a potem nic z nich nie wynika. Po prostu nic z nich nie wynika” –Trump stwierdził w środę po spotkaniu z sekretarzem generalnym NATO Markiem Rutte, na którym omawiano negocjacje pokojowe.

Władze USA i UE nie porozumiały się jednak w przypadku wykorzystania rosyjskich aktywów. Waszyngton ogłosił, że nie zamierza na razie przystąpić do unijnej inicjatywy dotyczącej użycia zamrożonych aktywów Rosji jako zabezpieczenia dla pożyczek udzielanych Ukrainie. Stany Zjednoczone tłumaczą swoją decyzję ryzykiem dla stabilności rynków finansowych.

Kresy.pl/The Guardian