Unia w Krewie: początek długiego sojuszu
14 sierpnia 1385 roku na zamku w Krewie wielki książę litewski Jagiełło i przedstawiciele Korony zawarli układ, który zapoczątkował proces zbliżenia Polski i Litwy.
Dokument, spisany po łacinie na pergaminie, zawierał zobowiązania Jagiełły: przyjęcie chrztu w obrządku katolickim, chrystianizację Litwy, wypuszczenie polskich jeńców, przeznaczenie skarbów na odbudowę strat obu państw oraz przyłączenie ziem litewskich i ruskich do Królestwa Polskiego.
Ważnym elementem było też zobowiązanie do małżeństwa z królową Jadwigą Andegaweńską. Akt uwierzytelniono pieczęciami książąt litewskich: Skirgiełły, Korybuta, Lingwena i Witolda.
Układ miał znaczenie polityczne i strategiczne. Litwa, ostatnie wówczas państwo pogańskie w Europie, a jednocześnie najrozleglejsze państwo Europy, znajdowała się pod silną presją zakonu krzyżackiego, który pod pozorem chrystianizacji prowadził ekspansję. Ze wschodu narastało zagrożenie ze strony Moskwy. Polska z kolei szukała możliwości rozszerzenia wpływów na wschodzie i wzmocnienia pozycji wobec Krzyżaków. Zbliżone interesy stworzyły podstawę do powstania silnego sojuszu.
Dokument krewski od lat budził spory wśród historyków. Część badaczy nie uznawała go za formalny akt unii, lecz raczej protokół pertraktacji małżeńskich. Pojawiały się też pytania o znaczenie użytego w nim sformułowania „applicare” – „przyłączyć” – które nie było precyzyjnym terminem prawnym.
Czytaj też: Krewo
– Najważniejsze było pytanie, czy stanowi on pierwszy akt unii polsko-litewskiej, czy też sformułowane w nim zobowiązanie Jagiełły do przyłączenia swych ziem litewskich i ruskich do Korony Królestwa Polskiego nie uzasadnia jeszcze nadania mu takiej nazwy – wyjaśniała portalowi MuzHP prof. Maria Koczerska. Dziś autentyczność aktu nie jest kwestionowana, jednak jego charakter wciąż bywa dyskutowany.
Dopełnienie zobowiązań nastąpiło w 1386 roku Jagiełło przybył do Krakowa, gdzie 15 lutego przyjął chrzest z rąk arcybiskupa Bodzanty, otrzymując imię Władysław. Dwa dni później poślubił Jadwigę, a 4 marca został koronowany na króla Polski.
Znaczenie unii krewskiej wykraczało poza cele militarne. Wprowadzenie Litwy do kręgu kultury łacińskiej oznaczało wielki skok cywilizacyjny, rozwój gospodarczy i umocnienie pozycji obu państw na arenie międzynarodowej. Choć w późniejszych latach charakter związku polsko-litewskiego ewoluował i był doprecyzowywany w kolejnych aktach, to właśnie układ z Krewie stał się fundamentem jednego z najważniejszych sojuszy politycznych średniowiecznej Europy.
Kresy.pl / MuzHP / Polskie Radio
Czytaj też: Krewo: hasło ze Słownika geograficzny Królestwa Polskiego
