Litewskie miasto usunie sowiecki cmentarz wojskowy z centrum. Pochowani żołnierze zostaną przeniesieni
W Szawlach, na północy Litwy, rozpoczęto przygotowania do przeniesienia szczątków sowieckich żołnierzy z centralnie położonego placu do cmentarza komunalnego. Projekt ma zostać ukończony jeszcze w tym roku.
Władze Szawli na północy Litwy podjęły decyzję o usunięciu kontrowersyjnego cmentarza wojskowego Armii Czerwonej z centrum miasta. Jak poinformowano podczas publicznych konsultacji w urzędzie miejskim, szczątki zostaną przeniesione na obrzeża – na cmentarz komunalny. Spotkanie, podczas którego zaprezentowano projekt zagospodarowania terenu, odbyło się bez zgłaszania sprzeciwu, co oznacza, że realizacja inwestycji ma ruszyć niebawem.
Dyrektor administracji miasta, Antanas Bartulis, przekazał, że projekt czeka już tylko na zatwierdzenie przez rząd. Po jego uzyskaniu powołany zostanie międzyresortowy zespół, który zajmie się realizacją zadania. – „Finansowanie nie będzie problemem. Prace nie są skomplikowane, dlatego liczymy na ich zakończenie jeszcze w tym roku” – powiedział Bartulis.
Cmentarz żołnierzy radzieckich został zlokalizowany tuż przy katedrze oraz budynku miejskim, nieopodal dzisiejszego Placu Zmartwychwstania. Architekt Vytenis Rudokas poinformował, że odnalazł świadka, który twierdzi, iż szczątki 52 żołnierzy przeniesiono na to miejsce po zakończeniu wojny. Później ustawiono tam obelisk oraz tzw. wieczny ogień.
Jeden ze starszych mieszkańców Szawli, obecnie zamieszkujący w Radviliškis, wspominał, że według sowieckich nakazów, lokalna ludność ekshumowała szczątki i przewiozła je do centrum miasta. Obecnie teren ten uznawany jest za przestrzeń o charakterze reprezentacyjnym i symbolicznym.
Zobacz też: MSZ Rosji obchodzi zajęcie państw bałtyckich
– „To symboliczne, reprezentacyjne miejsce szacunku społecznego, a przebudowywana przestrzeń nie powinna z nim konkurować” – ocenił Rudokas. Architekt zaprojektował przywrócenie ciągu pieszego wzdłuż ulicy Aušros, zablokowanego wcześniej przez wyniesioną platformę pomnika.
Przeniesienie grobów i uporządkowanie przestrzeni wymaga wycinki dwóch klonów posadzonych bezpośrednio nad miejscami pochówku. Dyskusje na temat relokacji grobów w samym centrum Szawli trwają od lat. W 2015 roku Rudokas, zwycięzca konkursu na modernizację Placu Zmartwychwstania, postulował usunięcie grobów, lecz projekt został wstrzymany po spotkaniu z przedstawicielami rządu.
Po rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2022 roku władze Litwy rozpoczęły kampanię usuwania symboli sowieckich z przestrzeni publicznych. Choć inne miejscowości, jak Pumpėnai w rejonie Pasvalys, zrealizowały podobne działania, to w Szawlach temat budził kontrowersje. Mimo że w konsultacjach publicznych blisko 82 proc. z 1538 uczestników opowiedziało się za przeniesieniem szczątków, nie wszyscy lokalni politycy zostali przekonani. Radny Vytautas Juškus kwestionował, czy mieszkańcy rzeczywiście wyrazili wystarczające poparcie dla tej decyzji.
Kresy.pl/LRT
