MSZ odmawia ujawnienia raportu ws. Polaka zabitego przez Izrael. USA i Izrael nie chcą współpracować przy śledztwie
Polskie śledztwo w sprawie śmierci Damiana Sobola w Strefie Gazy pozostaje bez postępów z powodu braku współpracy ze strony Izraela i USA. Raport międzynarodowej komisji oraz stanowisko polskiego rządu wciąż nie zostały ujawnione, gdyż objęto je tajemnicą dyplomatyczną. Nadal nie wiadomo, czy wobec izraelskich żołnierzy zostanie wszczęte postępowanie karne.
Wieczorem 1 kwietnia 2024 r. w północnej Strefie Gazy izraelskie wojsko ostrzelało konwój organizacji humanitarnej World Central Kitchen. Atak, przeprowadzony z użyciem dronów, objął kolejno trzy pojazdy oznaczone logo WCK; auta były opancerzone. Do ostrzału doszło tuż po przekroczeniu granicy północnej Strefy Gazy. Zginęło siedem osób, w tym polski wolontariusz Damian Soból z Przemyśla. Wśród ofiar byli obywatele Palestyny, Australii, Wielkiej Brytanii, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Zdarzenie wywołało oburzenie na świecie. Konwój przewoził pomoc dostarczoną kilka godzin wcześniej drogą morską z Cypru.
Zobacz również: Rezolucja IAGS: Izrael dopuścił się ludobójstwa w Strefie Gazy
Dzień później Armia Izraela oficjalnie przyznała się do ataku, w którym zginął Polak, a później izraelski rząd przedstawił wstępne ustalenia, wskazując na „poważny błąd” wynikający z „mylnej identyfikacji” pracowników humanitarnych jako bojowników Hamasu — podała izraelska armia w komunikacie z 5 kwietnia 2024 r. Dwóch oficerów odwołano z funkcji, trzech ukarano naganami. Nie ujawniono personaliów żołnierzy odpowiedzialnych za decyzje z 1 kwietnia. Według raportu specjalnego doradcy rządu Australii, gen. Marka Binskina, w sierpniu 2024 r. postępowanie wyjaśniające w izraelskich siłach zbrojnych nadal trwało, a dalsze rozstrzygnięcia należały do Generalnego Adwokata Wojskowego. We wrześniu 2025 r. biuro prasowe izraelskiej armii, proszone o informacje o ewentualnych krokach karnych, odesłało do komunikatu z 5 kwietnia 2024 r.; „wewnętrzne postępowanie wciąż się toczy” — przekazał nieoficjalnie przedstawiciel izraelskiego wojska.
„Prokuratura Okręgowa w Przemyślu w dniu 2 kwietnia 2024 r. wszczęła śledztwo w sprawie zabójstwa w nocy z 1 na 2 kwietnia 2024 roku w Strefie Gazy obywatela polskiego Damiana Sobola, w wyniku ataku Sił Zbrojnych Izraela z użyciem materiałów wybuchowych” — przekazała Prokuratura Okręgowa w Przemyślu. Postępowanie prowadzi ta jednostka, ponieważ Damian Soból pochodził z Przemyśla. Śledztwo pozostaje bez przełomu z powodu braku odpowiedzi Izraela i Stanów Zjednoczonych na polskie wnioski o pomoc prawną i przekazanie dowodów.
W czerwcu informowaliśmy, że Izraelscy śledczy od ponad roku nie odpowiadają na wnioski polskiej prokuratury w sprawie śmieci obywatela RP Damiana Sobóla
Niezależnie od działań prokuratury, w czerwcu 2024 r. minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski zwrócił się o pomoc do Międzynarodowej Komisji Humanitarnej do Spraw Ustalania Faktów w Bernie. Komisja przeprowadziła postępowanie i 18 października 2024 r. przekazała Polsce sprawozdanie dotyczące śmierci pracowników humanitarnych. 6 grudnia 2024 r. polski rząd przyjął stanowisko w tej sprawie.
Dokumenty te nie zostały upublicznione. W styczniu 2025 r. wiceszef MSZ Władysław Teofil Bartoszewski poinformował, że stanowisko rządu opatrzono klauzulą „zastrzeżone” oraz „trwają działania dotyczące zniesienia przedmiotowej klauzuli”. Ministerstwo odmówiło ujawnienia zarówno raportu komisji, jak i stanowiska rządu, powołując się na „tajemnicę dyplomatyczną”, wprowadzoną do polskiego prawa za rządów Prawa i Sprawiedliwości. Tajemnica dyplomatyczna dotyczy danych, które nie stanowią informacji niejawnych, a ich ujawnienie mogłoby szkodzić polityce zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej i naruszać jej wizerunek międzynarodowy.
W końcu sierpnia 2025 r. resort dyplomacji, poproszony formalnie o udostępnienie dokumentów w trybie dostępu do informacji publicznej, wydał decyzję odmowną: „Minister Spraw Zagranicznych odmawia udostępnienia informacji publicznej” — poinformowało Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Wcześniej MSZ nie odpowiadał na pytania prasowe, wskazując na konieczność złożenia wniosku o informację publiczną. Z odpowiedzi MSZ można wnioskować, że ani sprawozdanie komisji, ani stanowisko rządu nie są informacjami niejawnymi i nie są już objęte klauzulą „zastrzeżone”. Z uzasadnienia odmowy nie wynika natomiast, w jaki sposób ujawnienie raportu w sprawie śmierci polskiego obywatela miałoby szkodzić polityce zagranicznej państwa lub naruszać jego wizerunek.
Kresy.pl/Onet
