Prywatny film z pogrzebu Piłsudskiego odnaleziony na aukcji. To jedyne takie nagranie w zbiorach NAC [+WIDEO]
Narodowe Archiwum Cyfrowe udostępniło niepublikowany dotąd amatorski film z pogrzebu marszałka Józefa Piłsudskiego.
Unikatowe nagranie z krakowskich uroczystości żałobnych odnaleziono na rynku antykwarycznym i przejęto dzięki skorzystaniu z prawa pierwokupu.
Film został zarejestrowany 18 maja 1935 roku na taśmie 8 mm przez Tadeusza Rowińskiego, krakowskiego stomatologa i filmowca-amatora, który po wojnie wyemigrował do USA. Materiał trwa 7 minut i 32 sekundy, jest niemy i został nakręcony z dwóch punktów obserwacyjnych: z okna kamienicy przy ul. Wiślnej oraz z jednej z kamienic przy Rynku Głównym w Krakowie.
Na nagraniu widać tłumy żałobników, fragmenty pochodu pogrzebowego, miasto pogrążone w żałobie, a także najważniejsze postacie życia publicznego II Rzeczypospolitej. W kadrze pojawiają się m.in. prezydent Ignacy Mościcki oraz gen. Edward Śmigły-Rydz towarzyszący Aleksandrze Piłsudskiej.
Jak podkreśla NAC, w przeciwieństwie do oficjalnych kronik filmowych Polskiej Agencji Telegraficznej materiał Rowińskiego ma charakter prywatnej, amatorskiej rejestracji. Dzięki temu pokazuje wydarzenie z innej perspektywy, bez inscenizacji i oficjalnej narracji państwowej.
Pogrzeb Józefa Piłsudskiego był jednym z najważniejszych wydarzeń publicznych II Rzeczypospolitej. Uroczystości trwały sześć dni i miały charakter ogólnonarodowej żałoby. Kraków, gdzie marszałek został pochowany w kryptach Katedry Wawelskiej, był ostatnim etapem uroczystości pogrzebowych.
Narodowe Archiwum Cyfrowe zaznacza, że choć pogrzeb Piłsudskiego był bogato dokumentowany fotograficznie, dotąd w zbiorach państwowych nie było prywatnego filmu o takim charakterze. Taśma pojawiła się niedawno w ofercie Krakowskiego Domu Aukcyjnego. Po jej identyfikacji Archiwa Państwowe skorzystały z ustawowego prawa pierwokupu.
Stan zachowania materiału oceniono jako dobry lub bardzo dobry. NAC udostępniło film 11 maja 2026 roku w wersji technicznej, poglądowej. Po zakończeniu prac archiwalnych instytucja planuje publikację cyfrowej wersji materiału w jakości odpowiadającej jego znaczeniu historycznemu.
Czytaj też:
12 maja 1926, 12 maja 1935: zamach stanu i śmierć marszałka Piłsudskiego
Co było w pożegnalnych listach premiera? Samobójstwo Walerego Sławka
Kresy.pl / PAP
