Portugalia zwraca się do Saab o zakup myśliwców Gripen
6 kwietnia 2025 roku dyrektor generalny Saab, Micael Johansson, potwierdził prowadzenie rozmów z Portugalią i Kanadą w sprawie potencjalnego zakupu samolotów JAS 39 Gripen. Decyzja Lizbony o anulowaniu kontraktu na F-35A wpisuje się w szerszy proces rewizji strategii obronnych krajów NATO.
6 kwietnia 2025 roku Micael Johansson, dyrektor generalny koncernu Saab, w rozmowie z gazetą Dagens Industri potwierdził, że prowadzone są negocjacje z Portugalią i Kanadą dotyczące możliwego zakupu samolotów wielozadaniowych JAS 39 Gripen. Informacja ta pojawiła się niedługo po decyzji władz portugalskich o rezygnacji z zakupu amerykańskich myśliwców F-35A Lightning II.
Zgodnie z informacjami, Portugalia rozpoczęła przegląd planów modernizacji swoich sił powietrznych w marcu 2025 roku. Minister obrony Nuno Melo ogłosił wówczas anulowanie wcześniejszych planów pozyskania 27–28 egzemplarzy F-35A. Decyzja ta unieważniła elementy programu „Air Force 5.3”, który zaprezentowano w listopadzie 2023 roku.
W kwietniu 2024 roku generał João Cartaxo Alves, szef sztabu portugalskich sił powietrznych, potwierdził wybór F-35A jako następcy dla floty F-16AM/BM. W ramach tej decyzji planowano wieloletnie działania wdrożeniowe, w tym szkolenie pilotów i zaplecze techniczne w ścisłej współpracy z firmą Lockheed Martin i Siłami Powietrznymi Stanów Zjednoczonych.
Jak podał minister Melo, rezygnacja z zakupu samolotów F-35A była podyktowana obawami co do politycznej niezawodności Stanów Zjednoczonych w ramach NATO pod administracją prezydenta Donalda Trumpa. Zidentyfikowano potencjalne zagrożenia dotyczące ograniczeń w zakresie użytkowania, konserwacji i dostaw komponentów pochodzenia amerykańskiego, co mogłoby wpłynąć na autonomię operacyjną sił zbrojnych.
W następstwie tych obaw rząd Portugalii rozpoczął analizę europejskich alternatyw dla F-35A. Wśród obecnie rozważanych opcji znajdują się Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale oraz Saab Gripen. Choć wymienione samoloty nie posiadają cech utrudniających wykrywalność charakterystycznych dla myśliwców piątej generacji, oceniane są pod kątem osiągów, możliwości współpracy przemysłowej oraz zgodności z europejskimi inicjatywami obronnymi, zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej dotyczącymi preferowania zakupów wewnątrz Unii Europejskiej.
Kresy.pl/Dagens Industri
