IPN zidentyfikował szczątki Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja”
Instytut Pamięci Narodowej zidentyfikował szczątki Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”, jednego z najbardziej znanych dowódców powojennego podziemia niepodległościowego. Decydujące były próbki DNA matki i siostry.
O jednoznacznym potwierdzeniu tożsamości Mieczysława Dziemieszkiewicza Instytut Pamięci Narodowej poinformował w piątek, 24 lipca.
Szczątki, oznaczone podczas badań numerem 229, odnaleziono w 2017 roku podczas ostatniego etapu prac archeologiczno-ekshumacyjnych prowadzonych przez IPN na powązkowskiej „Łączce”. Identyfikację potwierdzono jednak dopiero w 2026 roku na podstawie badań genetycznych.
Istotnym tropem dla badaczy był odnaleziony przy szczątkach orzełek z pozostałościami czarnego sukna. Przypominał on orzełka umieszczonego na czarnym berecie widocznym na jednej z pośmiertnych fotografii „Roja”. Zdjęcia zostały wykonane przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa po upozowaniu ciała poległego partyzanta.
Odkrycie orzełka skłoniło prokuratora prowadzącego śledztwo do porównania profilu DNA uzyskanego ze szczątków z materiałem genetycznym pobranym od żyjących krewnych Dziemieszkiewicza. Początkowe badania nie przyniosły jednak jednoznacznej odpowiedzi.
Konieczne okazało się zabezpieczenie dodatkowego materiału porównawczego od matki i siostry „Roja”, pochowanych we wspólnym grobie na cmentarzu parafialnym w Makowie Mazowieckim. Przeprowadzone badania pozwoliły na ostateczne potwierdzenie tożsamości żołnierza. Identyfikację udokumentowano w opinii biegłych z zakresu genetyki sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.
Mieczysław Dziemieszkiewicz podczas niemieckiej okupacji współpracował z Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Wiosną 1945 roku został wcielony do komunistycznego wojska, z którego zdezerterował. Następnie dołączył do oddziału NSZ–NZW dowodzonego przez podporucznika Mariana Kraśniewskiego ps. „Burza”.
Jako dowódca patrolu Pogotowia Akcji Specjalnej prowadził działalność na terenie powiatów północnego Mazowsza. Jego oddział przeprowadził kilkadziesiąt akcji wymierzonych w funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, Milicji Obywatelskiej, ORMO i żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a także w agenturę komunistycznego aparatu represji.
W 1945 roku Dziemieszkiewicz został odznaczony przez dowództwo Krzyżem Walecznych. Nie skorzystał z ogłoszonej przez władze komunistyczne amnestii z 1947 roku i kontynuował walkę.
„Rój” zginął wraz z Bronisławem Gniazdowskim ps. „Mazur” w nocy z 13 na 14 kwietnia 1951 roku we wsi Szyszki koło Pułtuska. Miejsce pobytu żołnierzy zostało ujawnione komunistycznemu aparatowi bezpieczeństwa. Wieś otoczyła grupa operacyjna złożona z funkcjonariuszy UB i MO oraz żołnierzy KBW.
Po śmierci ciało Dziemieszkiewicza przewieziono do siedziby Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Pułtusku, gdzie przeprowadzono sekcję zwłok i wykonano fotografie. Zwłoki okazano również członkom rodziny, po czym zostały potajemnie pogrzebane. Miejsce pochówku „Roja” przez dziesięciolecia pozostawało nieznane.
W 2007 roku Mieczysław Dziemieszkiewicz został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Awansowany pośmiertnie do stopnia podporucznika żołnierz jest patronem 5. Mazowieckiej Brygady Obrony Terytorialnej.
Czytaj też: Zanim przyszedł „Rój”. Feliks Rybarczyk, ps. Siekiera – Żołnierz Wyklęty mazowieckiego podziemia
Kresy.p / IPN
