Komisja „Wyjaśnienie i Naprawa” ujawnia skalę nadużyć w diecezji sosnowieckiej w latach 1992–2023
Specjalna komisja w diecezji sosnowieckiej zidentyfikowała 29 osób podejrzanych o wykorzystanie seksualne nieletnich, w tym 23 duchownych. Co najmniej 50 osób zostało skrzywdzonych, a większość przypadków dotyczyła dzieci poniżej 15. roku życia. Raport wskazuje na wieloletnie bagatelizowanie zgłoszeń i przedstawia konkretne zalecenia naprawcze.
W czwartek w diecezji sosnowieckiej ogłoszono wyniki prac Komisji „Wyjaśnienie i Naprawa Spraw Wrażliwych”, która przeanalizowała przypadki nadużyć z lat 1992–2023. Zidentyfikowano 29 osób oskarżonych lub podejrzewanych o wykorzystywanie seksualne nieletnich, z czego 23 to duchowni, co potwierdził przewodniczący komisji Tomasz Krzyżak podczas konferencji prasowej.
Komisję powołał w 2024 roku nowy biskup sosnowiecki Artur Ważny. Wcześniej diecezją kierowali Grzegorz Kaszak w latach 2009–2023 oraz Adam Śmigielski w latach 1992–2008. W skład zespołu weszło sześć osób specjalizujących się w prawie kanonicznym, teologii, psychologii i psychoterapii, historii Kościoła, archiwistyce oraz komunikacji społecznej.
Wśród pozostałych podejrzanych znaleźli się m.in. animator wspólnoty dla dziewcząt i chłopców, organista, katecheta, członek seminarium oraz zakonnik. „Skrzywdzonych zostało co najmniej 50 osób” — dodał przewodniczący komisji.
Spośród 29 sprawców czterech nie żyje. W siedmiu przypadkach doszło do ukarania, w trzech toczą się procesy przed sądem państwowym, dziesięć spraw pozostaje w toku, a pięć uznano za niepotwierdzone. Komisja zaznaczyła, że nie wszystkie przypadki udało się w pełni zbadać, co oznacza, że liczba sprawców i ofiar może być wyższa.
Wśród 50 osób pokrzywdzonych 66 proc. stanowią dziewczynki, a 34 proc. chłopcy. W 96 proc. przypadków ofiary miały poniżej 15 lat, w 4 proc. od 15 do 18 lat.
Pierwsza część raportu omawia zasady funkcjonowania komisji w oparciu o prawo kanoniczne i świeckie oraz przyjętą metodologię. W trakcie kwerendy ujawniono poważne nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji. W raporcie zapisano: „Kwerenda dokumentów kościelnych przechowywanych w różnych miejscach była trudna głównie z uwagi na bałagan panujący w dokumentacji. Komisja zauważyła, że akta przechowywane są bez żadnych zasad, nie ma żadnej instrukcji kancelaryjnej, a dokumenty trafiają do poszczególnych teczek według uznania. Liczne kopie tego samego dokumentu odnajdywano w różnych, często przypadkowych miejscach. Dokumenty w teczkach personalnych księży są nieuporządkowane, nie ma w nich żadnej chronologii, poszczególne karty nie są paginowane – co oznacza, że w każdej chwili można z teczki jakiś dokument usunąć, a jego zniknięcia nikt nie zauważy”.
Za potwierdzone uznano 21 spraw, trzy określono jako niepotwierdzone. W grupie oskarżonych znajdują się zarówno księża inkardynowani do diecezji sosnowieckiej, jak i osoby związane z nią pośrednio, w tym duchowni z innych diecezji lub zgromadzeń zakonnych, kleryk, organista oraz katecheta.
Trzecia część dokumentu obejmuje wnioski i rekomendacje. Komisja podkreśliła, że „pewne działania naprawcze już się w diecezji sosnowieckiej rozpoczęły”. W raporcie zapisano również: „W tym miejscu przedstawiamy propozycje działań naprawczych w obszarach, w których dostrzegliśmy nieprawidłowości (dotyczą one lat 1992–2023). Część z nich ma charakter bardzo konkretnych wskazówek i ich wdrożenie uważamy za konieczne”.
W podsumowaniu wskazano na wieloletnie bagatelizowanie zgłoszeń oraz niewłaściwą ocenę części zdarzeń. „Inne przedkładane propozycje są sugestiami, które powinny inspirować duchownych i wiernych świeckich do podjęcia wspólnej refleksji oraz wspólnej pracy na rzecz tego, by Kościół był miejscem bezpiecznym Szczegółowe analizy przedłożonych powyżej spraw prowadzą do wniosku, że w wielu z nich dokonano niewłaściwej oceny zdarzeń, a problemy bagatelizowano. Nie dawano wiary osobom zgłaszającym przestępstwa, sprawdzenia faktów dokonywano w sposób bardzo pobieżny, usiłowano zadbać jedynie o „dobre imię” oskarżanych i przyjmowano ich wyjaśnienia. Nie dążono do ukarania sprawcy przestępstwa, lecz zaistniałe zgorszenie usiłowano naprawić „środkami duszpasterskiej troski”. W praktyce było to przeniesienie lub próba przeniesienia podejrzanego na inną placówkę – w co najmniej dwóch przedłożonych tu sprawach okazało się to brzemienne w skutki” — czytamy w raporcie Komisji.
Zalecenia obejmują zmiany w sposobie weryfikacji zgłoszeń, właściwe traktowanie osób je składających, współpracę z organami państwowymi oraz uporządkowanie obiegu dokumentów i archiwów. Komisja wskazała na konieczność wdrożenia części rekomendacji jako działań obowiązkowych, pozostałe mają charakter wskazówek organizacyjnych i prawno-kanonicznych.
Czytaj: Ks. Isakowicz-Zaleski: Na Watykanie działa homoseksualna mafia
Kresy.pl/diecezja sosnowiecka
