Zanim powstała Flotylla Pińska. Flotylla Wiślana 1918
23 grudnia 1918 roku doszło do wydarzenia dziś rzadko pamiętanego, a istotnego dla dziejów odradzającego się Wojska Polskiego. Tego dnia połączono dwie istniejące już formacje rzeczne – krakowską Polską Flotyllę Wiślaną oraz warszawską Flotyllę Wiślaną – tworząc Flotyllę Wiślaną, która stała się częścią Polskiej Marynarki Wojennej.
Była to pierwsza w pełni zorganizowana formacja morska i rzeczna niepodległej Rzeczypospolitej.
Powstała na bazie sprzętu pozostawionego przez zaborców
Zalążek flotylli powstał jeszcze w listopadzie 1918 roku, gdy po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej i wycofaniu się wojsk niemieckich Polacy przejmowali pozostawiony na Wiśle sprzęt pływający. W Krakowie przejęto kilka statków po Austriakach, w Warszawie i Modlinie kilkadziesiąt jednostek po Niemcach. Z cywilnych parowców, motorówek i barek zaczęto tworzyć improwizowaną, lecz szybko rozwijającą się flotę wojenną. Jej pierwszą jednostką bojową był uzbrojony statek „Wisła”.
Flotylla Wiślana odegrała istotną rolę podczas wojny polsko-bolszewickiej. Jej zadaniem było patrolowanie rzeki, ochrona transportów zaopatrzenia, a przede wszystkim uniemożliwienie Armii Czerwonej przepraw przez Wisłę. Latem 1920 roku okręty flotylli aktywnie wspierały wojska lądowe, prowadząc ogień artyleryjski i maszynowy m.in. w rejonie Płocka, Włocławka i Dobrzynia. Jednostki, często przerobione z cywilnych bocznokołowców, miały niewielkie zanurzenie i dużą ruchliwość, co pozwalało im szybko reagować i zaskakiwać przeciwnika.
Najcięższe walki przypadły na sierpień 1920 roku, w czasie Bitwy Warszawskiej. Flotylla poniosła wtedy straty w ludziach i sprzęcie, tracąc m.in. statek „Moniuszko”. Po zakończeniu wojny formacja stopniowo traciła znaczenie. Nowe granice państwa i zmiana charakteru zagrożeń sprawiły, że utrzymywanie silnej flotylli na Wiśle przestało być konieczne.
Działała do 1925 roku. I znów w 1939
1 października 1925 roku Flotylla Wiślana została rozwiązana, a jej sprzęt i personel przekazano do Flotylli Pińskiej. Choć istniała zaledwie kilka lat, zapisała się w historii jako symbol improwizacji, determinacji i skuteczności polskich sił zbrojnych w pierwszych latach niepodległości.
Warto dodać, że okręty z biało-czerwoną banderą powróciły jeszcze na Wisłę w 1939 roku. W kampanii wrześniowej 1939 roku Oddział Wydzielony „Wisła” zapisał jedną z najpiękniejszych kart w historii polskich formacji rzecznych, broniąc przepraw przez Wisłę, zwalczając niemieckie czołgi, lotnictwo i jednostki pływające oraz niszcząc mosty pontonowe przeciwnika.
Szczególną sławą okryła się akcja z 3 września pod Świeciem, gdy marynarze flotylli, pod ciężkim ogniem broni maszynowej i bombowców, uratowali dziesiątki żołnierzy Armii „Pomorze” przeprawiających się wpław przez rzekę. Wobec niskiego stanu wód i braku możliwości dalszego manewru jednostki flotylli zostały we wrześniu samozatopione, a ich załogi walczyły dalej pieszo, kończąc bojowy szlak Flotylli Wiślanej w kampanii 1939 roku.
Kresy.pl / Polska Zbrojna
