Pierwsze Gripeny E w szwedzkim lotnictwie
Szwedzkie lotnictwo wprowadziło do służby pierwsze myśliwce JAS-39 Gripen E, przydzielając je do skrzydła F 7 w bazie Såtenäs. Nowy typ będzie eksploatowany równolegle z wersjami C/D, co zwiększy łączną liczbę dostępnych maszyn. Proces odbioru i oceny operacyjnej trwał niemal dwa lata od przekazania pierwszego egzemplarza do agencji FMV.
Nowe Gripeny E przydzielono do skrzydła F 7 w Såtenäs. Oficjalnie zaprezentowane 20 października samoloty z silnikami GE Aerospace F414 noszą numery 609 i 610, co pokazano podczas wydarzenia. Są to pierwsze z 60 jednomiejscowych maszyn nowej generacji zamówionych przez Sztokholm.
På plats vid F7 Såtenäs där Försvarsmakten idag tar emot den första av 60 JAS Gripen E. Det är en viktig dag för flygvapnet och det svenska försvaret. Gripen E är ett exempel på svensk teknologisk framkant och är ett modernt stridsflyg som i allt väsentligt är helt nytt. (1/3) pic.twitter.com/Bse70Hb5DX
— Pål Jonson (@PlJonson) October 20, 2025
Dowódca skrzydła F 7 Mattias Ottis podkreślił odmienność nowej wersji: „JAS 39 Gripen E to nie tylko udoskonalona wersja poprzednich, ale pod wieloma względami zupełnie nowy typ samolotu […] skonstruowany tak, aby spełniać przyszłe wymagania dotyczące przeżywalności, zasięgu, czujników i interoperacyjności” — powiedział Mattias Ottis, dowódca skrzydła F 7. Zwrócono uwagę, że platforma charakteryzuje się większym udźwigiem i zasięgiem w porównaniu do wcześniejszych modeli C/D, których w służbie pozostaje prawie 100.
Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych gen. Michael Claesson akcentował znaczenie wzmocnienia odstraszania: „Gripen E wzmacnia naszą zdolność obronną, byśmy mogli wspólnie z sojusznikami stawić czoła przyszłym zagrożeniom” — powiedział gen. Claesson. Szef sił powietrznych gen. dyw. Jonas Wikman wskazał na dopasowanie konstrukcji do potrzeb państwa: „platformę dostosowaną do naszych potrzeb”, dodając: „to początek rozwoju tego potencjału” — zaznaczył dowódca sił powietrznych.
Carl-Fredrik Edstrom z FMV przedstawił harmonogram dalszych dostaw: „Będziemy teraz kontynuować prace nad systemem równolegle z rozwojem Gripen C/D i jednocześnie dostarczać siłom zbrojnym Gripen E do roku 2030” — powiedział Edstrom.
W odróżnieniu od wcześniejszych zmian generacyjnych, gdy nowe typy całkowicie zastępowały wycofywane, tym razem Szwedzkie Siły Powietrzne zdecydowały się na zachowanie samolotów JAS-39 C/D i ich równoległą eksploatację z wprowadzanym modelem E. Rozwiązanie to ma zwiększyć liczbę dostępnych maszyn, co wynika z rosnącego zagrożenia ze strony Rosji, przy jednoczesnym stopniowym przejmowaniu przez Gripena E zadań realizowanych dotąd przez wersje C/D.
6 października 2023 r., Saab przekazał Ministerstwu Obrony pierwszy seryjny egzemplarz wielozadaniowego Gripena E, a tę maszynę, podobnie jak dwie kolejne, przejęto do prób odbiorczych przez FMV. Agencja testuje przed dopuszczeniem do służby prototypy i pierwsze egzemplarze seryjne reprezentujące docelową konfigurację, wykorzystując własny zespół pilotów doświadczalnych, który zatwierdza charakterystyki techniczne. Po akceptacji parametrów taktyczno-technicznych wszystkie statki powietrzne i systemy lotnicze, w tym elementy naziemne, są dodatkowo badane pod kątem przydatności operacyjnej przez UTV Luft, a w przypadku samolotów bojowych odpowiada za to jednostka Taktisk Utprovning JAS 39 z bazy Malmen. Dopiero po potwierdzeniu zdatności do użytku operacyjnego system jest wprowadzany na wyposażenie wybranych oddziałów Flygvapnet do codziennej eksploatacji i szkolenia. W przypadku Gripena E pełny cykl ewaluacji zajął niemal dokładnie dwa lata.
Czytaj także: Szwecja przekaże Ukrainie myśliwce Gripen – potwierdzenie z Kijowa
w czerwcu w Szwecji przeprowadzono pierwsze testy samolotu Gripen E ze zintegrowaną sztuczną inteligencją. System AI Centaur, opracowany przez niemiecką firmę Helsing, brał udział w symulowanych misjach bojowych, osiągając poziom doświadczenia odpowiadający 50 latom lotów w zaledwie kilka godzin. Sztuczna inteligencja działała w pełni autonomicznie, wykorzystując pokładowe sensory do śledzenia celów i wykonywania manewrów korekcyjnych. Testy przeprowadzono na seryjnej wersji Gripena E, bez potrzeby tworzenia specjalnej platformy eksperymentalnej czy ograniczania przestrzeni do wojskowych poligonów.
Zobacz: Czechy zatwierdziły szwedzką ofertę i przedłużą użytkowanie samolotów Gripenów do 2035 r.
Kresy.pl/twz.com
