Bajan i Pokrzywka powtórzyli sukces Żwirki i Wigury. Triumf Polaków w Challenge 1934
16 września 1934 roku pilot Jerzy Bajan oraz mechanik, rzeszowianin Gustaw Pokrzywka odnieśli spektakularne zwycięstwo w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1934.
Zawody uchodziły wówczas za najważniejszą imprezę lotniczą w Europie. Startując na nowoczesnym samolocie RWD-9, skonstruowanym specjalnie na tę okazję, Polacy pokonali konkurencję z całego kontynentu, umacniając reputację Polski jako państwa nowoczesnego i zdolnego do rywalizacji na najwyższym poziomie technicznym.
W 1934 roku organizatorem zawodów był Aeroklub Polski, gdyż w poprzedniej edycji triumfowała polska załoga – Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. Podobnie jak we wcześniejszych edycjach, także Challenge 1934 obejmował trzy osobno punktowane konkurencje: próby techniczne samolotów, test szybkości maksymalnej oraz lot okrężny dookoła Europy. Trasa rajdu liczyła ponad 9,5 tys. kilometrów i prowadziła przez Europę oraz północną Afrykę. W jej trakcie załogi musiały wykonać łącznie 27 lądowań na wyznaczonych lotniskach. Choć głównym celem zawodów było wspieranie rozwoju lotnictwa turystycznego i oceniano przede wszystkim wydajność oraz jakość konstrukcji, ostateczny wynik w dużej mierze zależał od indywidualnych umiejętności pilotów.
Polska wystawiła do rywalizacji 11 załóg, które latały na samolotach RWD-9 (sześć maszyn) oraz PZL-26 (pięć maszyn), skonstruowanych specjalnie na te zawody w oparciu o wcześniejsze modele RWD-6 i PZL-19.
Kapitan pilot Jerzy Bajan (1. z lewej) i mechanik Gustaw Pokrzywka (1. z prawej) na chwilę przed startem do próby prędkości w samolocie RWD-9S sprawdzają na mapie trasę lotu, fot. NAC.
„To pewnie Pokrzywka!”
Sukces Bajana i Pokrzywki miał szczególny wymiar symboliczny. W świadomości społecznej duet porównywano do wcześniejszych bohaterów – Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury, którzy wygrali Challenge w 1932 roku. Zwycięstwo z 1934 roku ugruntowało więc pozycję Polski jako lotniczej potęgi międzywojnia.
Nagroda w wysokości 100 tysięcy franków, czyli około 30 tysięcy ówczesnych złotych, stanowiła równowartość ponad 600 tysięcy złotych w dzisiejszych realiach. Była to suma oszałamiająca, zważywszy, że miesięczne wynagrodzenie nauczyciela wynosiło około 100 złotych.
W Rzeszowie triumf Pokrzywki odbierano niemal jak cud. Urodzony 28 listopada 1899 roku na Budach rzeszowskich, starszy sierżant, później chorąży Wojska Polskiego, stał się lokalnym bohaterem. Każdy samolot przelatujący nad miastem budził komentarze: „to pewnie Pokrzywka!”. Za swoje osiągnięcia Pokrzywka wraz z Bajanem zostali uhonorowani osobistą audiencją u marszałka Józefa Piłsudskiego.
Gdyby Polska w 1936 roku zdołała powtórzyć zwycięstwa z 1932 i 1934 roku, puchar Challenge przeszedłby na jej własność. Do kolejnej edycji jednak nie doszło. Polska, mimo prawa do organizacji zawodów jako obrońca tytułu, zrezygnowała z powodu wysokich kosztów, a pozostałe państwa, przewidując nadchodzący konflikt zbrojny, skoncentrowały się już na rozwoju lotnictwa wojskowego.
Kresy.pl / DlaPilota / erzeszow.pl
Czytaj też: RWD-5: przełomowy polski samolot, który przeleciał Atlantyk. Pobił rekord długości lotu
