Jedno z najstarszych kin na świecie jest w Szczecinie. Gałczyński napisał o nim wiersz
W sercu Szczecina, przy al. Wojska Polskiego 2, mieści się miejsce, które mogłoby opowiadać historie niczym stary kronikarz. Kino „Pionier”, założone w 1909 roku (a nieoficjalnie działające już od 1907 roku), należy do grona najstarszych kin na świecie.
Przez wiele lat z dumą nosiło tytuł najstarszego nieprzerwanie działającego kina według Księgi Rekordów Guinnessa.
Założycielem kina był Otto Blauert, który początkowo prowadził kawiarnię z kinematografem. Oficjalna działalność ruszyła 26 września 1909 roku jako kino „Helios”. Później, aż do końca II wojny światowej, znane było jako „Welt-Theater”. Po wojnie zyskało polską nazwę – najpierw „Odra”, a od 1950 roku funkcjonuje jako „Pionier”.
Jedno z czterech najstarszych
W 2005 roku kino „Pionier” otrzymało certyfikat Księgi Rekordów Guinnessa, potwierdzający jego status najstarszego kina na świecie. Jednak już od 2008 roku tytuł ten przypisano duńskiemu „Korsør Biograf Teater”, działającemu od 1908 roku. Obecnie za najdłużej funkcjonujące kino uznawane jest „L’Idéal Cinéma – Jacques Tati” z francuskiego Aniche, które otwarto w 1902 roku, choć pierwsze seanse odbyły się tam dopiero w 1905.
Polskie kino oficjalnie kino rozpoczęło działalność w 1909 toku od pokazu filmów krótkometrażowych, ale filmy wyświetlano tu już wcześniej, w 1907 roku. O rzeczywistym wieku naszego kina świadczą m.in. książka adresowa z 1908 roku oraz wpis z edycji z 1943 roku, który informuje, że „Welt-Theatre” obchodziło wtedy swoje 36-lecie.
W 2021 roku do konkursu o plamę pierwszeństwa przystąpiło też francuskie kino „Eden Theatre” z La Ciotat. To w nim bracia Lumière w 1886 roku zorganizowali pokaz filmowy, podczas którego wyświetlili jeden z pierwszych powstałych filmów, czyli „Wjazd pociągu na stację w La Ciotat”. Pozostaje jednak pytanie, czy 18-letnia przerwa w jego funkcjonowaniu (w latach 1990. zamknięto je na czas renowacji) nie przekreśla go w tej klasyfikacji.
Szczecińskie kino działa bez przerw i nigdy nie przerwało działalności na dłużej niż rok – wyświetlało filmy nawet wtedy, gdy front przesuwał się przez miasto.
Czytaj też: Wrocław i Szczecin to taka sama ojczyzna Polaków jak Kresy Wschodnie
Kino z wiersza Gałczyńskiego
Kino „Pionier” to jednak nie tylko metryka. To klimat. Wciąż funkcjonują tu dwie sale: klasyczna Sala Czerwona, nazywana historyczną, oraz urocza „Kiniarnia”, otwarta w 2002 roku w piwnicach kamienicy. W „Kiniarni” filmy można oglądać przy stoliku, z kawą lub winem w dłoni, w towarzystwie pianina z 1896 roku. To właśnie tutaj wyświetlane są nieme filmy z muzyką na żywo – jak za dawnych czasów.
Nie dziwi więc, że kino „Pionier” stało się inspiracją dla poezji. Uważa się, że to właśnie tutaj, wówczas jeszcze pod nazwą „Odra”, bywał Konstanty Ildefons Gałczyński. Jego wiersz „Małe kina” z 1947 roku jest poetyckim hołdem dla miejsc takich jak „Pionier” – kameralnych, magicznych, niezapomnianych:
Najlepsze te małe kina
w udręce i rozterce,
z krzesłami rozściełanymi
pluszem czerwonym jak serce. […]Kasjerka ma loki spadziste,
króluje w budce złocistej,
więc bierzesz bilet i wchodzisz
w ciemność gdzie śpiewa film:szeleszczą gaje kinowe,
nareszcie inne, palmowe,
a po chodniku bezkresnym
snuje się srebrny dym. […]
Dziś „Pionier” jest nie tylko zabytkiem, ale i żywym ośrodkiem kultury, należącym do sieci Kin Studyjnych oraz Europa Cinemas. W grudniu 2023 roku stał się własnością Gminy Miasto Szczecin, co daje nadzieję na kolejne dekady jego działalności.
Kresy.pl / Dzieje / Gazeta Konkresy
Czytaj też: Musieli zamknąć kino. Było zbyt dochodowe
