Majdanek był pierwszym wyzwolonym obozem koncentracyjnym. Potem NKWD urządziła w nim swój własny
23 lipca 1944 roku w trakcie ofensywy Armii Czerwonej, wojska I Frontu Białoruskiego wkroczyły na teren niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Lublin (Majdanek).
Był to pierwszy tak duży obóz koncentracyjny wyzwolony przez aliantów w czasie II wojny światowej. Na jego terenie żołnierze sowieccy zastali blisko tysiąc pozostawionych więźniów oraz makabryczne dowody niemieckich zbrodni: krematorium, komory gazowe, stosy ciał.
Obóz powstał latem 1941 roku z inicjatywy Heinricha Himmlera. Dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim, Odilo Globocnik, otrzymał zadanie budowy kompleksu dla 25–50 tys. więźniów, mających stanowić darmową siłę roboczą dla Rzeszy. Wkrótce jego rozmiar i przeznaczenie uległy zmianie – Majdanek stał się miejscem masowej zagłady. Spośród około 150 tys. osób deportowanych do KL Lublin życie straciło blisko 80 tys., z czego większość stanowili Żydzi z całej Europy.
Szczytem okrucieństwa była masakra z 3 listopada 1943 roku, przeprowadzona w ramach akcji „Erntefest”. W ciągu jednego dnia Niemcy zamordowali ok. 18 tys. Żydów – nagich zapędzano do wcześniej wykopanych rowów i rozstrzeliwano. Dźwięki muzyki płynącej z głośników miały zagłuszyć odgłosy egzekucji.
Wiosną 1944 roku, wobec zbliżającego się frontu, rozpoczęto likwidację obozu. Więźniów wywożono do innych obozów zagłady, niszczono dokumentację, palono baraki i krematorium. Ostateczna ewakuacja nastąpiła 22 lipca – ostatni transport, w którym był m.in. Jerzy Kwiatkowski, warszawski bankier i późniejszy autor wspomnień obozowych, opuścił obóz dzień przed jego zajęciem przez Armię Czerwoną. Więźniów wyprowadzono w pieszej kolumnie liczącej 800 osób. Dopiero w Ćmielowie więźniowie zostali załadowani do pociągu i przewiezieni do KL Auschwitz. Tych, którzy nie nadążali za tempem marszu, rozstrzeliwano.
Na Majdanku została tylko grupa likwidacyjna, około 600 więźniów, głównie kapo i polskich rzemieślników, odpowiedzialnych za rozbiórkę poszczególnych obiektów. Zostawiono też niezdolnych do marszu radzieckich inwalidów wojennych oraz chłopów z południowej Lubelszczyzny.
Po wkroczeniu wojsk sowieckich Majdanek posłużył jako obóz jeniecki i filtracyjny NKWD. Więziono tu m.in. żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, uznanych za przeciwników nowej władzy.
Po wojnie na terenie Polski istniało po wojnie 206 sowieckich obozów pracy zwanych „polskim Gułagiem”. Wykorzystano całą sieć obozów, jakie zostały zbudowane przez niemieckiego okupanta. – Majdanek praktycznie następnego dnia został przejęty przez NKWD – wskazywał kilka lat temu na naszych łamach Bogusław Kopka z IPN. – Drugim obozem przystosowanym przez Sowietów był Auschwitz – dodawał. Inny przykład to Świętochłowice.
Majdanek pozostaje jednym z najlepiej udokumentowanych miejsc zbrodni nazistowskich. To, co odkryto 23 lipca 1944 roku, nie tylko wstrząsnęło opinią światową, ale również stało się wczesnym świadectwem skali Holokaustu.
Kresy.pl / Państwowe Muzeum na Majdanku
Czytaj też: Ukraiński neonazista obrażał pamięć ofiar obozu koncentracyjnego na Majdanku [+FOTO]
