Od 6 czerwca 2025 r. wchodzą w życie nowe zasady handlu między Unią Europejską a Ukrainą. Po wygaśnięciu tymczasowych środków liberalizacji (ATM), Unia przywraca kontyngenty taryfowe na produkty rolne z Ukrainy, jednak w ich ramach nadal obowiązuje zerowa stawka celna. Rozporządzenie Komisji Europejskiej określa warunki przejściowe, które mają obowiązywać do końca roku.
W Dzienniku Urzędowym UE opublikowano Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2025/1132 z 3 czerwca 2025 r., które reguluje nowe zasady handlu z Ukrainą po wygaśnięciu tymczasowego programu autonomicznych środków handlowych (ATM). Przepisy te obowiązują od 6 czerwca do 31 grudnia 2025 r. i wprowadzają kontyngenty taryfowe na ukraińskie produkty rolne, przy zachowaniu zerowej stawki celnej w ich ramach. Nowe regulacje mają charakter przejściowy i opierają się na zapisach Układu o stowarzyszeniu UE–Ukraina.
W Dzienniku Urzędowym UE opublikowano właśnie Rozporządzenie Wykonawcze KE ws. handlu z Ukrainą i zasad, które wchodzą w życie jutro. Są to tylko i wyłącznie przepisy przejściowe, przyjęte na potrzeby wygasających ATM-ów.
Jednocześnie Komisja negocjuje nową, długoterminową umowę… pic.twitter.com/jTFVgG3Du5
— Anna Bryłka (@annabrylka) June 5, 2025
Jeszcze na początku maja unijny Komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen zapowiedział, że po 5 czerwca przestaną obowiązywać uproszczone zasady handlu z Ukrainą (ATM) i powrócimy do wcześniejszych, bardziej rygorystycznych zasad w handlu, m.in. żywnością, z Ukrainą. Teraz okazało się, że po tym okresie nadal niektóre ukraińskie towary będą zwolnione z ceł.
Rozporządzenie dostosowuje wcześniejsze akty prawne – (UE) 2020/761 oraz (UE) 2020/1988 – do aktualnych warunków handlowych. Zmieniono m.in. załączniki dotyczące kontyngentów administrowanych na podstawie pozwoleń importowych oraz wprowadzono nowe kontyngenty m.in. na zboża, mięso, produkty mleczne i jaja. W przypadku niektórych produktów wprowadzono podział kontyngentów na dwa okresy: od 6 czerwca do 30 września oraz od 1 października do 31 grudnia.
Nowe zasady wchodzą w życie w kontekście wygaśnięcia ATM, które zostały wprowadzone w 2022 r. w odpowiedzi na rosyjską inwazję na Ukrainę. ATM zniosły wszelkie cła i kontyngenty na ukraiński eksport rolny, zapewniając producentom z Ukrainy uprzywilejowany dostęp do rynku UE i wspierając gospodarkę kraju w czasie wojny. Program został już raz przedłużony i nie przewidziano kolejnego odnowienia.
Według ukraińskich szacunków, utrata uprzywilejowanego dostępu do rynku UE może oznaczać roczne straty w eksporcie rzędu ponad 3 mld euro. W 2024 r. aż 60 proc. całkowitego eksportu Ukrainy trafiało na rynki państw UE, podczas gdy przed wojną w 2021 r. było to nieco ponad 39 proc.
Vitalii Koval, ukraiński minister polityki rolnej i żywności, podkreślił podczas wizyty w Brukseli, że rolnictwo stanowi znacznie większą część ukraińskiej gospodarki niż w przypadku krajów UE. Zwrócił uwagę, że sektor ten bezpośrednio wpływa na dochody państwa, a jego ograniczenie może wpłynąć na finansowanie wojska.
Komisja Europejska zaznaczyła, że nowa polityka handlowa opierać się będzie na zrewidowanym DCFTA, a nie na dalszym przedłużaniu środków nadzwyczajnych. Jak zaznaczono, jej celem jest wypracowanie długoterminowych i stabilnych ram handlowych z Ukrainą, z jednoczesnym uwzględnieniem ochrony interesów unijnych rolników.
Choć UE nie przedłuży autonomicznych środków handlowych dla Ukrainy, to 8 maja Parlament Europejski przegłosował bezcłowy handel z Ukrainą do 2029 r., ale tylko na produkty stalowe i żelazne. Propozycja została przyjęta 354 głosami za, przy 147 osobach przeciw i 53 wstrzymujących się.
W kontekście handlu międzynarodowego komisarz Hansen zwrócił uwagę na konieczność poszukiwania nowych rynków zbytu dla europejskiej żywności w związku z protekcjonistycznymi działaniami USA. Jednym z potencjalnych kierunków ekspansji eksportowej jest Japonia, gdzie w czerwcu uda się delegacja europejskich producentów, w tym z Polski.
W ramach dalszych działań Komisja Europejska planuje wprowadzenie tzw. „pakietu uproszczeniowego” w zakresie Wspólnej Polityki Rolnej. Hansen poinformował, że pakiet ten został ogłoszony 14 maja br. i obejmuje m.in. zmniejszenie obciążeń administracyjnych w rolnictwie.
Kresy.pl/eur-lex.europa.eu
