Kto widział zbrodnie?

Śledztwo, które prowadzą śledczy IPN, dotyczy egzekucji ponad 250 polskich jeńców wojennych przez żołnierzy Wehrmachtu. Prokuratorzy proszą o kontakt wszystkie osoby dysponujące informacjami, które byłyby pomocne przy identyfikacji ofiar niemieckich zbrodni popełnionych 8 września 1939 r. i w dniach następnych na terenie Lipska i Ciepielowa oraz w ich pobliżu. Chodzi o wsie Anusin, Górki Ciepielowskie, Drezno, Gołębiów, las i miejscowość Cukrówka, las i miejscowość Dąbrowa oraz folwark Janiszów. Komunikat dotyczy śledztwa o sygnaturze S 25/09/Zn. Dotychczas zebrany materiał dowodowy pozwala przyjąć, że 8 września 1939 r., to jest bezpośrednio po zakończeniu działań wojennych na tych terenach, żołnierze Wehrmachtu dopuścili się wielu zbrodni na jeńcach polskich.

Według śledczych, z jeńców polskich zebranych w kilku punktach zbornych Niemcy uformowali pieszą kolumnę. Naszych żołnierzy eskortowano w stronę Lipska. Nagle z jadącego za kolumną samochodu pancernego w stronę jeńców oddano serię z broni maszynowej. W wyniku tej egzekucji śmierć poniósł lekarz 74. Górnośląskiego Pułku Piechoty mjr Józef Cesarz oraz pięciu innych Polaków. Do kolejnej zbrodni miało dojść tego samego dnia w lesie Cukrówka. Podczas transportu jeńców polskich samochodem ciężarowym doszło do ucieczki lub próby ucieczki. W akcie zemsty żołnierze niemieccy rozstrzelali wszystkich jeńców w przydrożnym rowie. Ten właśnie fakt najprawdopodobniej dokumentują będące w posiadaniu IPN fotografie wykonane przez jednego z Niemców.

Na podstawie relacji okolicznych mieszkańców prokuratorom udało się też ustalić, że na terenie powiatu lipskiego żołnierze 29. Dywizji Wehrmachtu mieli dokonać wielu innych zbrodni wojennych na szkodę ludności cywilnej. 8 września 1939 r. po wkroczeniu do Ciepielowa zastrzelili na ulicy Mariana Ostracha vel Osucha i Stanisława Ambroziaka oraz grupę czterech nieustalonych imiennie mieszkańców. Dzień później rozstrzelali braci Leona i Mariana Rodzickich oraz towarzyszących im dwóch mężczyzn o nieustalonej dotąd tożsamości. Łącznie 8 i 9 września 1939 r. na terenie tej miejscowości Niemcy zabili 11 cywilów. Do kolejnych zbrodni doszło w pobliskim Lipsku, gdzie okupanci rozstrzelali na rynku co najmniej trzech obywateli polskich narodowości żydowskiej, a następnie nieustaloną liczbę mężczyzn – obywateli polskich narodowości żydowskiej. Część z nich zamknęli w drewnianym budynku i żywcem spalili.

Te zbrodnie nie były dotąd szerzej znane. Dlatego prokuratorzy proszą o pomoc świadków tamtych wydarzeń, zwłaszcza rodziny ofiar. Należy się zgłaszać do Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie Delegatura w Radomiu.

Śledztwo lubelskiego IPN obejmuje również mord pod Ciepielowem, czyli rozstrzelanie na osobisty rozkaz ppłk. Walthera Wessela w lesie Dąbrowa, już po walce, co najmniej 250 polskich jeńców wojennych z 74. Pułku Piechoty. Zbrodnia ta stanowiła złamanie międzynarodowego prawa wojennego i konwencji haskich. Dokonał jej 15. Pułk Piechoty (zmotoryzowany) z 29. Dywizji Wehrmachtu. Mord został odkryty i udowodniony na podstawie maszynopisu niemieckiego anonimowego autorstwa oraz zdjęć z egzekucji. Te materiały sporządził jeden z żołnierzy Wehrmachtu, podpisując je „Nasza potyczka w Polsce”.