Czy genetyka pomoże odnaleźć grób Czyngis-chana? Nowe odkrycia z Kazachstanu
Od stuleci historycy i archeolodzy próbują rozwiązać jedną z największych zagadek historii Azji: gdzie znajduje się grób Czyngis-chana, twórcy imperium mongolskiego.
Mimo ogromnego znaczenia tego władcy i potęgi państwa, które stworzył w XIII wieku, miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane. Najnowsze badania genetyczne prowadzone w Azji Środkowej mogą jednak przybliżyć naukowców do rozwiązania tej tajemnicy.
Kluczowe odkrycia pochodzą z regionu Ułytau w centralnym Kazachstanie, obszaru od dawna wiązanego w tradycji historycznej z dynastią potomków Czyngis-chana. Według średniowiecznych kronik właśnie tutaj miał zginąć jego najstarszy syn Dżoczi, pierwszy władca Złotej Ordy. Historyk Jamal al-Karszi opisywał, że Dżoczi zmarł podczas polowania w górach, gdy spadł z konia i złamał kark. Lokalna tradycja głosi, że został potajemnie pochowany w tym regionie.
Międzynarodowy zespół badaczy z Kazachstanu, Japonii i Stanów Zjednoczonych przeprowadził w Ułytau wykopaliska, aby sprawdzić, czy te przekazy mogą mieć historyczne podstawy. Archeolodzy odkryli tam kilka mauzoleów należących do średniowiecznych elit Złotej Ordy. W jednym z nich znaleziono szczątki czterech osób: trzech mężczyzn i jednej kobiety. Datowanie wskazuje, że żyli oni w czasach mongolskiego panowania w regionie.
Naukowcy przeprowadzili analizę starożytnego DNA. Szczególną uwagę zwrócono na chromosom Y, który przekazywany jest z ojca na syna i pozwala śledzić męskie linie rodowe. Okazało się, że trzej pochowani mężczyźni byli ze sobą spokrewnieni i posiadali tę samą haplogrupę chromosomu Y – oznaczaną jako C3*. Ten wariant genetyczny jest szeroko rozpowszechniony w Azji Środkowej i od dawna bywa łączony z potomkami mongolskich elit z czasów imperium.
Dalsze analizy genomów wykazały także, że elity Złotej Ordy miały głównie pochodzenie związane z populacjami północno-wschodniej Azji, charakterystycznymi dla wczesnych Mongołów. Jednocześnie w ich DNA widoczne są domieszki genetyczne ludów stepowych Eurazji, takich jak scytyjscy czy kipczaccy mieszkańcy regionu.
Choć odkrycia z Ułytau nie wskazują bezpośrednio miejsca pochówku Czyngis-chana, pokazują, gdzie mogły być grzebane elity jego dynastii. Połączenie danych archeologicznych, historycznych i genetycznych pozwala naukowcom coraz lepiej zrozumieć pochodzenie władców mongolskiego imperium. A to z kolei może pomóc zawęzić obszar poszukiwań grobu jednego z najsłynniejszych zdobywców w dziejach świata. Może uda się go w końcu odnaleźć?
Czytaj też:
Tak powstał hejnał mariacki? 31 marca 1241 Mongołowie spalili Kraków
Mechanizmy dominacji. Rosja wobec plemion stepowych
Kresy.pl / PNAS
