Wędrówka od źródeł do ujścia Horynia
“Wędrówka od źródeł do ujścia Horynia” autorstwa Józefa Dunina Karwickiego to reprint, który powinien znaleźć się w biblioteczce każdego krajoznawcy interesującego się Wołyniem.
Opisuje on kawałek tej krainy, który leży wzdłuż rzeki Horyń, dopływie Prypeci, długiej na 659 km. Płynie on w wąskiej dolinie przez Wyżynę Wołyńską i wyznaczała niejako granicę przedmurza Rzeczpospolitej. Wzdłuż jego linii zawsze było sporo twierdz i zameczków, broniących je przed Tatarami, Turkami i Kozakami. W czasach II Rzeczpospolitej mniej więcej w jej pobliżu z odstępstwem od kilku do kilkunastu kilometrów biegła jej granica. Reprint autorstwa Karwickiego ukazał się w 1889r. , ale jego wznowienie jest kolejnym strzałem w dziesiątkę Ośrodka “Wołania z Wołynia”. Z jego lektury możemy bowiem dowiedzieć się, jak wyglądało najbliższe otoczenie Horynia w XIX w. Jest to ważne, bo nadhoryński Wołyń w ciągu minionych stu lat znacząco zmienił swój wygląd. W Nietyszynie nie ma już np. młynów wodnych mielących zboże, ale jest elektrownia atomowa.
Bardzo ciekawe są informacje o konkretnych miejscowościach, niedostępne już dzisiaj w żadnych innych źródłach. Autor pokazuje je w sposób ciekawy i wieloaspektowy. Pisze, jak wyglądały, jakie miały znaczenie gospodarcze, przedstawia ich historię, znaczenie dla Rzeczypospolitej itp. Operuje przy tym niezwykle barwnym językiem, który znakomicie oddaje klimat tamtejszych miasteczek.
Ciekawe są też informacje zawarte w przewodniku o Zasławiu, a zwłaszcza o Sławucie fabrycznym miasteczku, stworzonym przez księcia Sanguszkę, który we swoim czasie był najsilniejszym ośrodkiem przemysłowym na Wołyniu. Jego tradycje przetrwały po dziś dzień. Stworzone przez Sanguszkę zakłady funkcjonują nadal łącznie z browarem. Dotrwał do naszych czasów także ufundowany przez Sanguszków kościół św. Doroty.
W pracy Józefa Dunina Karwickiego jest jeszcze wiele różnych interesujących fragmentów. Współczesny czytelnik odkryje w niej sporo ciekawostek, które kiedyś może zechce zobaczyć.
Marek A. Koprowski
J. Dunin Karwicki, Wędrówka od źródeł do ujścia Horynia. Biały Dunajec- Ostróg 2007.
