Bł. Bogumił-Piotr. Arcybiskup, który porzucił stanowisko dla pustelni nad Wartą
10 czerwca Kościół wspomina bł. Bogumiła-Piotra, biskupa, arcybiskupa gnieźnieńskiego i pustelnika, jedną z ważnych postaci polskiego Kościoła XII wieku.
Według tradycji Bogumił urodził się około 1135 roku w Koźminie w Wielkopolsce. Miał pochodzić ze znakomitego rodu Leszczyców. Źródła nie podają pewnych informacji o jego rodzicach. Niejasne pozostają również okoliczności wstąpienia Bogumiła do zakonu cystersów oraz to, czy imię Piotr było jego imieniem chrzestnym, zakonnym czy też imieniem używanym w związku z późniejszą godnością kościelną.
Bogumił-Piotr miał być związany z cystersami. Jego bliskim krewnym, być może bratem, był cysters z Łekna Boguchwał. Według jednej z wersji w 1185 roku, po powstaniu klasztoru cystersów w Koprzywnicy, Bogumił-Piotr został jego opatem. Rok później miał zostać biskupem poznańskim, a w 1187 roku, po śmierci arcybiskupa gnieźnieńskiego Zdzisława, został powołany na stolicę metropolitalną w Gnieźnie.
Tak szybka kariera świadczyła o dużym autorytecie, jakim cieszył się wśród współczesnych. Bł. Wincenty Kadłubek pisał o nim jako o „mężu pełnym cnót i wiedzy […], wyróżniającym się dobrymi obyczajami, pełnym szlachetności umysłu”. Bogumił był ceniony za pobożność, wykształcenie, hojność i troskę o życie zakonne. Szczególne znaczenie miały jego związki z cystersami. Przeznaczył dochody z kilkunastu wsi należących do metropolii gnieźnieńskiej na organizację opactwa cystersów w Sulejowie, ufundowanego przez księcia Kazimierza Sprawiedliwego. Opactwu w Łeknie ofiarował natomiast dochody z trzech innych wsi.
Z zachowanych przekazów wiadomo, że Bogumił-Piotr uczestniczył w ważnych sprawach kościelnych i politycznych swoich czasów. W 1191 roku brał udział w konsekracji kolegiaty sandomierskiej. W 1193 roku rozstrzygał spór między benedyktynami a norbertanami o opactwo św. Wincentego we Wrocławiu, przyznając je norbertanom. Powierzono mu także misję pojednania książąt Kazimierza Sprawiedliwego i Mieszka Starego. W rodzinnym Dobrowie ufundował kościół parafialny Świętej Trójcy i hojnie go uposażył.
Po latach rządów w metropolii gnieźnieńskiej Bogumił-Piotr zrezygnował z urzędu. Według tradycji uczynił to w 1198 roku na ręce legata papieskiego, kardynała Piotra. Następnie osiadł w Dobrowie, gdzie na wyspie na Warcie założył pustelnię. Tam miał spędzić ostatnie lata życia na modlitwie, postach i umartwieniach. W każdą niedzielę odprawiał Msze święte dla okolicznych mieszkańców i głosił kazania. Rodzinne dobra przeznaczył na misje wśród pogańskich Prusów.
Data jego śmierci nie jest pewna. Część przekazów wskazuje 19 lub 20 sierpnia, a jako prawdopodobny rok śmierci podaje się około 1204 roku. Inne tradycje mówią o wcześniejszej dacie, około 1182 roku. Kult Bogumiła-Piotra rozwijał się od średniowiecza, szczególnie w Wielkopolsce. Wierni uciekali się do jego wstawiennictwa między innymi w sprawach zdrowia żywego inwentarza i szczęśliwych połowów ryb.
Proces kanoniczny rozpoczął się w 1625 roku. Akta przesłano do Rzymu w 1651 roku. Nowy proces podjęto w 1908 roku z inicjatywy biskupa kujawskiego Stanisława Kazimierza Zdzitowieckiego. 27 maja 1925 roku papież Pius XI zatwierdził starodawny kult Bogumiła-Piotra. Paweł VI ogłosił go, wraz z bł. Jolentą, patronem archidiecezji gnieźnieńskiej. Bł. Bogumił jest również czczony jako patron archidiecezji gdańskiej, poznańskiej i wrocławskiej oraz diecezji włocławskiej.
W ikonografii bł. Bogumił-Piotr przedstawiany jest w stroju biskupim, zwykle z krzyżem w ręku. Czasem ukazuje się go jako pustelnika przechodzącego suchą nogą przez rzekę. Jego atrybutem jest ryba.
Czytaj też: Patron mostów i tajemnicy spowiedzi. Kim był św. Jan Nepomucen?
Kresy.pl
