Komisja Europejska chce końca kontroli granicznych w Schengen
Komisja Europejska wezwała dziewięć państw strefy Schengen do stopniowego wycofywania kontroli na granicach wewnętrznych. Unijni urzędnicy podkreślają, że ograniczenia na granicach powinny mieć charakter wyjątkowy i czasowy. Opinia Komisji została skierowana do Austrii, Danii, Francji, Niemiec, Włoch, Holandii, Norwegii, Słowenii i Szwecji.
We wtorek w Brukseli Komisja Europejska opublikowała opinie dotyczące tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych strefy Schengen, w których wezwała dziewięć państw do podjęcia działań prowadzących do stopniowego znoszenia obowiązujących od dłuższego czasu ograniczeń. Komisja uznała, że choć środki te zostały wprowadzone z uzasadnionych powodów związanych z bezpieczeństwem i presją migracyjną, powinny pozostać rozwiązaniem wyjątkowym i tymczasowym.
Dziewięć państw objętych opinią Komisji
Opinia Komisji została skierowana do Austrii, Danii, Francji, Niemiec, Włoch, Holandii, Norwegii, Słowenii i Szwecji. W przypadku tych państw kontrole graniczne obowiązują nieprzerwanie od ponad 12 miesięcy, dlatego Komisja przeanalizowała ich konieczność oraz proporcjonalność.
Unijni urzędnicy przypomnieli, że przepisy dopuszczają przywracanie kontroli na granicach wewnętrznych w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa, jednak środki te powinny być ograniczone w czasie i stosowane wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach.
„Komisja pozostaje zaangażowana w przestrzeganie zasad swobodnego przepływu i bezpieczeństwa w całym obszarze Schengen” — podkreślono w opublikowanej opinii.
Nowe narzędzia mają zastąpić kontrole
Komisja wskazała, że w ostatnim czasie pojawiły się nowe rozwiązania pozwalające skuteczniej reagować na zagrożenia bez konieczności utrzymywania stałych kontroli granicznych. Wśród nich wymieniono Europejski System Wjazdu i Wyjazdu (EES) oraz rozwiązania przewidziane w pakcie migracyjnym.
Zdaniem Komisji państwa powinny częściej wykorzystywać wyrywkowe kontrole policyjne oparte na analizie ryzyka, mobilną identyfikację biometryczną oraz technologie monitorowania ruchu pojazdów.
„Dostępne są skuteczniejsze i efektywniejsze alternatywy dla kontroli na granicach wewnętrznych” — stwierdziła Komisja Europejska.
Według unijnych instytucji wiele państw już obecnie stosuje działania oparte na informacjach wywiadowczych i kontrolach policyjnych, które mogłyby w większym stopniu zastąpić klasyczne kontrole graniczne.
Spadek nielegalnej migracji
Komisja zwróciła uwagę, że sytuacja migracyjna w Unii Europejskiej uległa zmianie. Według danych unijnej agencji liczba nielegalnych przekroczeń granic zewnętrznych UE spadła w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku o 40 proc. w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku.
W kwietniu uruchomiono również nowy system rejestracji wjazdów i wyjazdów, który zastąpił tradycyjne stemple paszportowe cyfrowym zapisem oraz pobieraniem danych biometrycznych, takich jak zdjęcia twarzy i odciski palców.
Komisja uznała, że nowe rozwiązania wzmacniają możliwości kontroli granic zewnętrznych i ograniczają potrzebę przywracania kontroli wewnątrz strefy Schengen.
Na początku czerwca UE uzgodniła porozumienie zezwalające państwom na wysyłanie migrantów, którym wydano nakaz opuszczenia UE, do „centrów powrotu” w państwach trzecich. Komisja Europejska twierdzi, że nowe regulacje usprawnią procedury deportacji osób, które utraciły podstawy prawne dla pobytu w UE, przy jednoczesnym poszanowaniu tego, co nazywa „prawami podstawowymi”. KE przyznaje, że obecnie tylko 20 proc. imigrantów, którym nakazano opuszczenie państw członkowskich faktycznie wyjeżdża.
Liczba imigrantów w Unii Europejskiej w 2025 roku osiągnęła 64,2 mln, rosnąc o ponad 20 mln od 2010 roku, jak wynika z danych Centre for Research and Analysis on Migration.
Wpływ na regiony przygraniczne
W swoich opiniach Komisja podkreśliła również, że utrzymywanie kontroli granicznych wpływa na państwa sąsiednie oraz społeczności przygraniczne. Dotyczy to osób dojeżdżających do pracy, przedsiębiorstw oraz współpracy regionalnej.
Bruksela wezwała państwa do ograniczania utrudnień dla mieszkańców regionów przygranicznych oraz pełniejszego wykorzystywania współpracy transgranicznej przy zapewnianiu bezpieczeństwa.
„Schengen to jedno z największych osiągnięć Europy. Symbolizuje swobodę przemieszczania się dla ponad 450 milionów ludzi. Nasze opinie wysyłają jasny sygnał: tam, gdzie kontrole zostaną przywrócone, muszą pozostać tymczasowe i wyjątkowe” — powiedziała wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Henna Virkkunen.
Niemcy utrzymują kontrole od lat
Komisja przypomniała, że zgodnie z zasadami strefy Schengen kontrole na granicach wewnętrznych powinny mieć charakter przejściowy i nie przekraczać dwuletniego okresu obowiązywania.
Tymczasem według danych przywoływanych przez AFP Niemcy utrzymują kontrole przynajmniej na części swoich granic niemal nieprzerwanie od 2015 roku. Z tego powodu Komisja oczekuje od państw objętych opinią przedstawienia działań prowadzących do stopniowego wygaszania obowiązujących ograniczeń.
Kresy.pl/Brussels Times
