Media: USA i Iran są blisko podpisania porozumienia pokojowego. Pakistan potwierdza postępy w rozmowach
Stany Zjednoczone i Iran negocjują jednostronicowe memorandum, które ma zakończyć wojnę i otworzyć drogę do dalszych rozmów. Projekt obejmuje 14 punktów, w tym sprawę cieśniny Ormuz, irańskiego programu nuklearnego, sankcji USA oraz kontroli ONZ. Pakistan, który pełni rolę mediatora, potwierdził postęp rozmów, a Waszyngton oczekuje odpowiedzi Teheranu w ciągu 48 godzin.
W czasie rozmów prowadzonych przy udziale Pakistanu Stany Zjednoczone i Iran zbliżyły się do uzgodnienia jednostronicowego memorandum, które ma położyć kres wojnie na Bliskim Wschodzie — podał Axios, powołując się na dwóch amerykańskich urzędników i dwa źródła zaznajomione ze sprawą. Ustalenia potwierdziła agencja Reuters, która zaznaczyła jednak, że Departament Stanu USA i Biały Dom nie odpowiedziały jeszcze na prośbę o komentarz.
Pakistan, który występuje w rozmowach jako mediator, potwierdził postęp negocjacji. „Wkrótce to zamkniemy. Jesteśmy już blisko” — przekazał informator ze strony pakistańskiej.
Założenia planu – Ormuz i program nuklearny wśród głównych punktów
Projekt dokumentu ma zawierać 14 punktów. Rozmowy dotyczące jego kształtu prowadzą amerykańscy wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner oraz kilku irańskich urzędników, bezpośrednio i za pośrednictwem mediatorów.
Memorandum ma zawierać deklarację zakończenia wojny oraz rozpoczęcia 30-dniowych negocjacji. Rozmowy miałyby odbywać się w Islamabadzie albo Genewie i określać ramy dalszych ustaleń, w tym dotyczących programu jądrowego Iranu.
Wśród głównych punktów negocjacji znalazły się otwarcie cieśniny Ormuz, ograniczenia irańskiego programu nuklearnego oraz zniesienie amerykańskich sankcji. Przywracanie ruchu w cieśninie i wycofywanie blokady wprowadzonej przez USA miałoby następować stopniowo w czasie rozmów.
Stany Zjednoczone zastrzegają, że w razie braku porozumienia Waszyngton mógłby przywrócić blokadę portów w cieśninie Ormuz i wznowić działania zbrojne. Ten zapis ma być jednym z najważniejszych warunków bezpieczeństwa przewidzianych w projekcie.
Negocjacje obejmują także moratorium na wzbogacanie uranu. Według trzech źródeł miałoby ono obowiązywać co najmniej 12 lat, a według kolejnego 15 lat. Strona amerykańska postuluje również mechanizm automatycznego przedłużenia moratorium w przypadku jego naruszenia przez Iran.
Po zakończeniu okresu moratorium Teheran mógłby wzbogacać uran wyłącznie do poziomu 3,67 proc. Iran miałby także zobowiązać się, że nie będzie posiadał broni jądrowej ani dążył do jej uzyskania.
Projekt przewiduje zakaz korzystania z podziemnych obiektów jądrowych. Inspektorzy ONZ mieliby otrzymać prawo do kontroli irańskich instalacji, także w trybie niezapowiedzianym.
W zamian Stany Zjednoczone stopniowo uwalniałyby zamrożone irańskie fundusze. Ich łączna wartość ma sięgać miliardów dolarów.
Dwa źródła zaznajomione ze sprawą przekazały, że Iran miałby zgodzić się na wywiezienie z kraju wysoko wzbogaconego uranu. Według jednego z informatorów omawiana jest możliwość przeniesienia tego materiału do Stanów Zjednoczonych.
Waszyngton oczekuje, że Teheran zajmie stanowisko w sprawie kluczowych punktów w ciągu 48 godzin. Strony konfliktu nigdy nie były tak blisko osiągnięcia porozumienia, ale żadne ostateczne ustalenia nie zostały jeszcze przyjęte.
USA zawieszają eskortę statków
Donald Trump poinformował we wtorek o czasowym wstrzymaniu „Projektu Wolność”, rozpoczętej dzień wcześniej operacji mającej pomóc statkom w przepływie przez Cieśninę Ormuz. Jako powód wskazał postępy w rozmowach z Iranem oraz prośby Pakistanu i innych państw.
Do zawieszenia operacji doszło niecałe dwie doby po jej rozpoczęciu. W tym czasie z korytarza wyznaczonego przez siły Stanów Zjednoczonych skorzystały jedynie dwa statki. Oba płynęły pod amerykańską banderą. Według Pentagonu w Zatoce Perskiej utknęło 22 500 marynarzy na ponad 1550 statkach handlowych.
Krótko przed zawieszeniem operacji, amerykańska marynarka ogłosiła, że zatopiła sześć małych irańskich łodzi oraz przechwyciła irańskie pociski manewrujące i drony. Sekretarz wojny Pete Hegseth ocenił, że zawieszenie broni nie zostało zerwane pomimo wymiany ognia z Iranem.
Od ogłoszenia zawieszenia broni 7 kwietnia Iran miał dziewięć razy ostrzelać statki handlowe, przejąć dwa kontenerowce i ponad 10 razy zaatakować siły USA. Według generała Iran w poniedziałek zaatakował Oman i przeprowadził trzy ataki na Zjednoczone Emiraty Arabskie. We wtorek miało dojść do kolejnego ostrzału.
Równocześnie Irańczycy oskarżyli USA o zaatakowanie w Cieśnienie Ormuz dwóch cywilnych łodzi płynących z regionu Chasab na wybrzeżu Omanu do wybrzeży Iranu. Według informacji relacjonowanej przez Al Mayadeen, w wyniku amerykańskiego ataki zginęło pięciu cywilów.
