Na Litwie odsłonięto pomnik żołnierza AK Napoleona Ciukszy „Waligóry”
Na Litwie w miejscowości Powiewiórka odbyła się uroczystość poświęcenia i odsłonięcia nowo wzniesionego pomnika nagrobnego kpr. Napoleona Ciukszy „Waligóry” – żołnierza Armii Krajowej i bohatera walk o niepodległość. Wydarzenie stanowiło kontynuację działań IPN po identyfikacji i pogrzebie żołnierza w 2024 roku.
21 marca w Powiewiórce (rejon święciański) na Litwie odbyła się uroczystość oznaczenia i poświęcenia pomnika nagrobnego kpr. Napoleona Ciukszy ps. „Waligóra” – żołnierza Armii Krajowej, uczestnika walk na Wileńszczyźnie w czasie II wojny światowej. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli instytucji państwowych, władz lokalnych oraz środowisk patriotycznych z Polski i Litwy.
Warto przeczytać:
- Rusza wielkanocna edycja akcji „Rodacy Bohaterom”. Pomoc dla Polaków na Kresach [+VIDEO]
- Apel w obronie polskich szkół w rejonie trockim na Litwie
- Media: TVP Wilno traci budżet i autonomię. Włączenie do TVP World
Uroczystości rozpoczęła Msza św. w intencji zmarłego bohatera oraz Ojczyzny, odprawiona w kościele pw. św. Kazimierza w Powiewiórce przez ks. Włodzimierza Sołowieja. Następnie uczestnicy przeszli na cmentarz parafialny, gdzie przeprowadzono ceremonię odsłonięcia i poświęcenia nowego pomnika nagrobnego. Przed rozpoczęciem odsłonięcia odtworzono hymny państwowe Litwy i Polski. W obchodach uczestniczył poczet sztandarowy Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej.
W wydarzeniu wzięli udział m.in.:
- dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek,
- dyrektor Oddziału IPN w Białymstoku dr hab. Krzysztof Sychowicz,
- starosta Podbrodzia Ana Zingeriene wraz z przedstawicielami władz lokalnych,
- reprezentant Ambasady RP w Wilnie Andrzej Dudziński,
- bratanica żołnierza Halina Matuszonek wraz z rodziną,
- delegacja 9. Warmińskiego Pułku Rozpoznawczego im. płk. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”,
- Fundacja Pamięci Narodowej na Litwie z prezesem Jarosławem Szostko,
- przedstawiciele organizacji społecznych, środowisk rekonstrukcyjnych, harcerze oraz młodzież.
Podczas uroczystości głos zabrał Adam Siwek:
„Nasza obecność tutaj jest dowodem wypełnienia obowiązku – naszego obowiązku jako wspólnoty narodowej, jako Polaków, aby oddać hołd żołnierzowi niepodległej Polski, temu, który za wolność Ojczyzny oddał najwyższą cenę – własne życie. To zobowiązanie wobec wszystkich, którzy przez wieki walczyli o wolną Polskę, a często spoczywają poza jej dzisiejszymi granicami, których losy wojenne rozproszyły po całym świecie. Jest to nasza misja – jako Instytutu Pamięci Narodowej, ale także jako Polaków. Będziemy ją wypełniać, bo wielu jest jeszcze takich jak śp. Napoleon Ciuksza „Waligóra”, którzy czekają na odnalezienie, na godny pochówek, na należne upamiętnienie i na odkrycie ich często tragicznych wojennych losów.”
Może Cię zainteresować: Narodziny symbolu oporu. Jak powstała kotwica Polski Walczącej
Uroczystość zakończyło złożenie wieńców i wiązanek kwiatów przez rodzinę, delegacje oraz uczestników.
Napoleon Ciuksza ps. „Waligóra” urodził się w 1913 roku we wsi Bielkiszki na Wileńszczyźnie, w rodzinie o patriotycznych tradycjach. W marcu 1935 roku rozpoczął służbę w 4. kompanii 85. Pułku Strzelców Wileńskich. W czasie wojny działał w konspiracji niepodległościowej. W marcu 1943 roku dołączył do oddziału por. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica” – pierwszego stałego oddziału AK na Wileńszczyźnie.
Po rozbiciu tej formacji przez sowieckich partyzantów 26 sierpnia 1943 roku kontynuował walkę w 5. Brygadzie Wileńskiej AK, w oddziale Antoniego Mroczkowskiego „Zapory”, gdzie dowodził drużyną. Oddział prowadził działania przeciw Niemcom i Sowietom w rejonie Świra.
W grudniu 1943 roku, podczas akcji w leśniczówce w zaścianku Sobkiszki, Napoleon Ciuksza został śmiertelnie postrzelony. Towarzysze broni pochowali go na skraju lasu.
We wrześniu 2022 roku Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadziło prace ekshumacyjne, a tożsamość żołnierza potwierdzono badaniami DNA. 14 września 2024 roku na cmentarzu w Powiewiórce odbył się uroczysty pogrzeb wojskowy.
Odsłonięcie pomnika w tym roku stanowi kolejny etap upamiętnienia kpr. Napoleona Ciukszy „Waligóry” – żołnierza AK, którego losy udało się odtworzyć i uhonorować dzięki wieloletnim działaniom Instytutu Pamięci Narodowej.
Kresy.pl/ipn.gov.pl
