Pomnik rodziny Baranków przy kościele św. Krzyża w Siedliskach koło Miechowa. Fot. Januszk57, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons).

Zbrodnia w Siedliskach. Niemcy zamordowali rodzinę Baranków za pomoc Żydom

15 March 2026/0 Komentarze/w Historia, II Wojna Światowa, Kresopedia /Przez Eugeniusz Wiśniewski

15 marca 1943 roku nad ranem niemieccy funkcjonariusze otoczyli gospodarstwo Wincentego i Łucji Baranków w Siedliskach pod Miechowem, a następnie zamordowali małżeństwo Baranków, ich dwóch synów oraz czterech ukrywanych przez nich Żydów.

Newsletter Skomentuj Udostępnij Wyłącz reklamy

Następnego dnia zginęła także Katarzyna Baranek, macocha Wincentego, wydana Niemcom pod groźbą zbiorowej represji wobec mieszkańców wsi.

Rodzina Baranków należała do tych Polaków, którzy w realiach niemieckiej okupacji zdecydowali się nieść pomoc skazanym na zagładę Żydom. W swoim gospodarstwie ukrywali pięciu żydowskich mężczyzn, prawdopodobnie związanych z miechowską rodziną Gottfriedów, nazywanych też Goldfingerami. Schronienie trwało od kilku lub kilkunastu miesięcy i wymagało stałej odwagi, ponieważ za każdą formę pomocy groziła kara śmierci.

Rankiem 15 marca do Siedlisk przybyli funkcjonariusze Sonderdienstu w towarzystwie żandarma z posterunku w Zagorzycach. Niemcy otoczyli zabudowania, a następnie spędzili ludzi z okolicznych domów i zmusili ich do przeszukiwania gospodarstwa Baranków. Początkowo kazali opróżniać strychy i poddasza ze słomy, później sami prowadzili dalszą rewizję. W końcu odnaleźli schowek między domem a zabudowaniami gospodarczymi. Znaleziono tam czterech Żydów, których rozstrzelano na miejscu. Piąty najprawdopodobniej opuścił kryjówkę nocą i jego dalszy los pozostaje nieznany.

Po odkryciu kryjówki Niemcy brutalnie przesłuchiwali gospodarzy. Następnie zamordowali Wincentego i Łucję Baranków, a potem ich dwóch synów. Egzekucję przeżyła jedynie Katarzyna Baranek, która ukryła się w szczelinie między piecem a ścianą. Niemcy, odjeżdżając ze wsi, zażądali jednak, by w ciągu 24 godzin doprowadzono ją do posterunku w Miechowie. Zagrozili, że w przeciwnym razie rozstrzelają kilkudziesięciu mieszkańców i spalą Siedliska. Sterroryzowani ludzie wykonali rozkaz. Katarzyna została zamordowana.

Jesteśmy najbardziej rzetelnymi mediami w Polsce

W 2012 roku rodzina Baranków została pośmiertnie uhonorowana medalami „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Ich los pozostaje świadectwem odwagi i ceny, jaką pod niemiecką okupacją płacono za ratowanie Żydów.

Czytaj też:

Ewenement okupowanej Europy. Historia „Żegoty”

Rodzina Olszewskich. Ukrywali Żydów i z nimi zginęli

Los rodzin, które ratowały Żydów: Stary Ciepielów i Rekówka

Zginęli, bo pomagali Żydom. W Boiskach Niemcy zamordowali dwie rodziny

Kresy.pl / Przystanek Historia

Dodaj komentarz

„Wielkie dni Polski rozpoczynają się dziś”. 2 czerwca 1979 roku Jan Paweł II po raz pierwszy przyleciał do kraju

List, który zapowiedział rewolucję. 3 czerwca 1524 roku Kopernik po raz pierwszy zaprotestował przeciw geocentryzmowi

Budynki jak butelki, niesamowite prototypy, Panorama Racławicka. 5 czerwca 1894 roku wystartowała Wielka Wystawa Krajowa we Lwowie

To nie były wybory, tylko referendum. Dziś rocznica wyborów z 4 czerwca 1989

„Wieże i gmachy waliły się na ziemię”. 5 czerwca 1443 roku Polskę nawiedziło największe trzęsienie ziemi w historii

Ta deklaracja szła dalej niż 13. punkt Wilsona, a mimo to mało kto o niej pamięta. 3 czerwca 1918 ogłoszono deklarację wersalską

Narodowa arka. 4 czerwca 1817 roku powstało Ossolineum

„Wieże i gmachy waliły się na ziemię”. 5 czerwca 1443 roku Polskę nawiedziło największe trzęsienie ziemi w historii

Siła wstrząsu szacowana jest dziś na 6 do 8 stopni w skali Richtera. Ale nie były to pierwsze, ani jedyne potężne wstrząsy, które nawiedziły południową Polskę.

Epicentrum trzęsienia jest przedmiotem sporu. Starsze i popularne opracowania lokalizowały je na Przedgórzu Sudeckim lub w rejonie Wzgórz Strzelińskich, natomiast w nowszej literaturze sejsmologicznej wskazuje się środkową Słowację.

6-8 w skali Richtera to prawdziwy kataklizm

Dla porównania: słynne trzęsienie ziemi w L’Aquila we Włoszech w 2009 roku miało magnitudę 6,3 i zabiło ponad 300 osób, niszcząc znaczną część zabytkowego miasta. W 2010 roku Haiti nawiedziło trzęsienie o sile 7,0 – zginęło ponad 200 000 ludzi, a stolica kraju została niemal całkowicie zrównana z ziemią. Oba przypadki pokazały, jak niszczycielskie mogą być wstrząsy tej skali.

Czytaj dalej

Ta deklaracja szła dalej niż 13. punkt Wilsona, a mimo to mało kto o niej pamięta. 3 czerwca 1918 ogłoszono deklarację wersalską

Wśród licznych rocznic związanych z odzyskaniem przez Polskę niepodległości, niesłusznie pomijane jest jedno z najistotniejszych wydarzeń 1918 roku: deklaracja wersalska.

3 czerwca 1918 roku w Wersalu szefowie rządów Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch ogłosili deklarację, w której uznali utworzenie „zjednoczonego i niepodległego państwa polskiego z wolnym dostępem do morza” za jeden z warunków trwałego i sprawiedliwego pokoju w Europie.

Stany Zjednoczone nie podpisały dokumentu, ponieważ występowały w koalicji antyniemieckiej jako państwo stowarzyszone, a nie formalnie sprzymierzone, jednak deklaracja miała duże znaczenie dla umiędzynarodowienia sprawy polskiej.

Czytaj dalej

„Wielkie dni Polski rozpoczynają się dziś”. 2 czerwca 1979 roku Jan Paweł II po raz pierwszy przyleciał do kraju

2 czerwca 1979 roku Jan Paweł II rozpoczął swoją pierwszą pielgrzymkę do Polski. Była to wędrówka, która na zawsze odmieniła oblicze kraju.

Papież-Polak odwiedził wówczas Warszawę, Gniezno, Częstochowę, Kalwarię Zebrzydowską, Oświęcim, Wadowice, Nowy Targ i Kraków. Jego wizyta, trwająca dziewięć dni, była wydarzeniem religijnym oraz impulsem politycznym.

Atmosfera w kraju w tamtym czasie była napięta. Po wydarzeniach z czerwca 1976 roku społeczeństwo zaczęło coraz głośniej wyrażać sprzeciw wobec reżimu. Kościół katolicki stawał się przestrzenią wolności i duchowego wsparcia dla milionów wiernych. Wybór Karola Wojtyły na papieża w 1978 roku wstrząsnął władzami PRL, które nie mogły zignorować jego pragnienia odwiedzenia ojczyzny.

Czytaj dalej

Budynki jak butelki, niesamowite prototypy, Panorama Racławicka. 5 czerwca 1894 roku wystartowała Wielka Wystawa Krajowa we Lwowie

5 czerwca 1894 roku we Lwowie rozpoczęła się Powszechna Wystawa Krajowa – jedno z najważniejszych wydarzeń gospodarczo-kulturalnych epoki rozbiorów.

Zorganizowana w setną rocznicę insurekcji kościuszkowskiej, miała być nie tylko przeglądem osiągnięć Galicji, ale także wyrazem jedności narodu polskiego ponad podziałami zaborczymi. Organizacji podjął się Lwów, a wystawa odbiła się szerokim echem także za granicą – w Europie i poza nią.

Odpowiedź na wystawę paryską

Na 46 hektarach Wzgórza Stryjskiego, w ciągu dwóch lat, wzniesiono aż 129 obiektów: pawilonów, galerii, hal, restauracji, a także stadion i kolejkę linową. Wystawa została podzielona na 28 sekcji tematycznych, prezentujących dorobek w dziedzinach przemysłu, rolnictwa, komunikacji, rzemiosła, edukacji i sztuki. Za stronę architektoniczną odpowiadali m.in. Julian Zachariewicz i Franciszek Skowron.

Czytaj dalej

List, który zapowiedział rewolucję. 3 czerwca 1524 roku Kopernik po raz pierwszy zaprotestował przeciw geocentryzmowi

3 czerwca 1524 roku Mikołaj Kopernik, przebywający we Fromborku, napisał list do krakowskiego kanonika, kartografa i historyka Bernarda Wapowskiego. Dokument znany dziś jako „List przeciwko Wernerowi” uchodzi za drugą znaną pracę astronomiczną Kopernika, po wcześniejszym „Commentariolusie”, i powstał niemal dwie dekady przed drukiem „De revolutionibus orbium coelestium”.

Choć list miał formę prywatnej korespondencji, szybko zyskał znaczenie naukowe. Oryginał nie zachował się, ale jego treść przetrwała w późniejszych odpisach. Dokument był znany uczonym kolejnych pokoleń, a drukiem ukazał się dopiero w 1854 roku w Warszawie, w edycji przygotowanej przez Jana Baranowskiego.

Czytaj dalej

To nie były wybory, tylko referendum. Dziś rocznica wyborów z 4 czerwca 1989

Czerwiec 1989 roku na trwałe zapisał się w historii Polski. 4 czerwca 1989 roku, po blisko półwieczu rządów monopartyjnych, Polacy po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej mogli wziąć udział w częściowo wolnych wyborach parlamentarnych.

Wybory do Sejmu miały charakter kontraktowy, natomiast wybory do przywróconego Senatu były wolne. Ich wynik doprowadził do głębokiej zmiany układu sił politycznych w Polsce i stał się jednym z symboli początku końca komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej.

Wolny Senat i 35 proc. mandatów w Sejmie

Korzenie wydarzeń z czerwca 1989 roku sięgały znacznie głębiej. Ich tło stanowiła zmieniająca się sytuacja międzynarodowa, a istotną rolę odegrała polityka reform zapoczątkowana w Związku Radzieckim przez Michaiła Gorbaczowa. „Pierestrojka” i „głasnost” osłabiły kontrolę Moskwy nad państwami satelickimi i stworzyły przestrzeń do zmian. W Polsce do przemian doprowadziły również wieloletnie działania opozycji skupionej wokół „Solidarności”, choć jej potencjał był w drugiej połowie lat 80. znacznie ograniczony.

Czytaj dalej

Zobacz także

6-8 w skali Richtera to prawdziwy kataklizm

Odpowiedź na wystawę paryską

Wolny Senat i 35 proc. mandatów w Sejmie

Wspieraj Kresy i czytaj bez reklam.1 zł = 1 dzień dostępu.

Wspieraj Kresy i czytaj bez reklam.
1 zł = 1 dzień dostępu.