Badanie: co czwarty dorosły Polak ma objawy PTSD. To znacznie więcej niż w Europie
Około 24 proc. dorosłych Polek i Polaków może spełniać kryteria PTSD, czyli zaburzenia po stresie traumatycznym – wynika z nowego badania opublikowanego właśnie w „Scientific Reports”.
To wynik wyjątkowo wysoki na tle Europy: autorzy przypominają, że w reprezentatywnych badaniach prowadzonych w krajach europejskich odsetek prawdopodobnego PTSD zwykle mieści się w przedziale od 0,4 do 3,8 proc.
Zbadano ponad 2200 dorosłych Polaków
Badanie przeprowadził zespół Laboratorium Badań nad Traumą na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, kierowany przez prof. Marcina Rzeszutka. Naukowcy chcieli sprawdzić nie tylko skalę PTSD w Polsce, lecz także to, jak na zdrowie psychiczne w dorosłości wpływają doświadczenia z dzieciństwa – zarówno negatywne, jak i pozytywne.
W badaniu uczestniczyło ponad 2200 dorosłych Polaków, a próba została dobrana tak, aby odzwierciedlała strukturę społeczeństwa pod względem wieku, płci, wykształcenia i miejsca zamieszkania. Respondenci odpowiadali na pytania dotyczące objawów związanych z traumą oraz wydarzeń z pierwszych lat życia.
Już wcześniejsze ogólnopolskie badanie zespołu z 2022 roku wskazywało na wysoki poziom objawów PTSD. Jak przypomniał w rozmowie z PAP prof. Rzeszutek, „około 19 proc. badanych spełniało kryteria nasilonych objawów PTSD”.
Tak wysoki wynik wymagał weryfikacji, dlatego naukowcy zdecydowali się powtórzyć analizę na większej próbie. Nowe badanie nie tylko potwierdziło wcześniejsze ustalenia, lecz także podniosło szacowany odsetek do około jednej czwartej dorosłych. „To, że poziom PTSD w Polsce jest tak wysoki, to nie publicystyczna teza, lecz powtarzalny wynik” – podkreślił badacz.
Czytaj też: Znaczny wzrost liczby zwolnień lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych
Ponad połowa Polaków doświadczyła w dzieciństwie trudnego zdarzenia
Jednym z głównych celów projektu było zrozumienie, jak na późniejsze zdrowie psychiczne wpływają doświadczenia z dzieciństwa. Badacze analizowali zarówno negatywne doświadczenia z dzieciństwa – takie jak przemoc, zaniedbanie czy nadużywanie alkoholu przez domowników – jak i doświadczenia pozytywne, np. obecność wspierającego opiekuna, przyjaciela lub życzliwego nauczyciela.
Analiza pokazała, że szczególnie silnie z późniejszym ryzykiem PTSD wiążą się wykorzystanie seksualne, zaniedbanie emocjonalne i fizyczne oraz choroby psychiczne w rodzinie. Jednocześnie pozytywne doświadczenia z dzieciństwa nie tyle bezpośrednio chronią przed PTSD, ile są powiązane z wyższym poziomem dobrostanu i satysfakcji z życia w dorosłości.
Z danych zespołu UW wynika również, że ponad połowa badanych Polaków doświadczyła w dzieciństwie przynajmniej jednego trudnego zdarzenia, a ponad jedna czwarta – co najmniej dwóch. Najczęściej wskazywanymi problemami były nadużywanie alkoholu przez domowników, przemoc słowna, choroba psychiczna któregoś z domowników oraz zaniedbanie emocjonalne.
Potrzeba pozytywnych doświadczeń
Badanie przynosi też jeszcze jeden ważny wniosek: sam brak traumatycznych doświadczeń w dzieciństwie nie wystarcza, by w dorosłości cieszyć się wysokim dobrostanem psychicznym. Równie istotne są pozytywne doświadczenia – relacje z bliskimi, poczucie bezpieczeństwa czy udział w radosnych aktywnościach.
Jak podsumował prof. Rzeszutek, „poczucie szczęścia w dorosłości może zależeć przede wszystkim od tego, czy w dzieciństwie dane nam było przeżywać pozytywne doświadczenia – nie wystarczy tylko to, że nie mieliśmy traum”. Jednocześnie zaznaczył, że człowiek „nie jest więźniem swojego dzieciństwa”, a budowanie wspierających relacji i pozytywnych doświadczeń może pomóc w radzeniu sobie z trudnymi przeżyciami z przeszłości.
Czytaj też: Pomoc psychologiczna dla nastolatków bez zgody rodzica. Senat zatwierdził ustawę
Kresy.pl / Scientific Reports / PAP
