Huta Pieniacka nadal bez decyzji. Rodziny ofiar domagają się zgody na ekshumacje
Stowarzyszenie Huta Pieniacka zwróciło się do ambasadora Ukrainy w Polsce z żądaniem wydania wiążących decyzji umożliwiających rozpoczęcie prac ekshumacyjnych. Mimo publicznych deklaracji strony ukraińskiej o braku przeszkód formalnych, zgoda na działania wciąż nie została wydana.
Stowarzyszenie Huta Pieniacka wystosowało pismo do ambasadora Ukrainy w Polsce, w którym domaga się podjęcia konkretnych, formalnych decyzji umożliwiających przeprowadzenie prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych w Hucie Pieniackiej. Organizacja reprezentująca rodziny ofiar podkreśla, że mimo wielokrotnych zapowiedzi o gotowości strony ukraińskiej, procedura pozostaje w impasie.
W liście, do którego dotarła Polska Agencja Prasowa, prezes stowarzyszenia Małgorzata Gośniowska-Kola przypomniała, że ambasador Ukrainy Wasyl Bodnar wielokrotnie deklarował publicznie brak przeciwwskazań do rozpoczęcia prac. „Dlaczego, mimo publicznych deklaracji o braku przeszkód, zgody nadal nie ma?” – pyta w piśmie skierowanym do dyplomaty.
Zobacz też: Ukraina wyda Polsce nowe pozwolenia na ekshumacje w kilku lokalizacjach – przekazał ambasador Ukrainy
Stowarzyszenie zaznaczyło, że przedłużające się oczekiwanie budzi sprzeciw rodzin, potomków i krewnych ofiar zbrodni dokonanej 28 lutego 1944 roku. W ocenie autorów pisma, mimo wieloletnich zabiegów oraz dyplomatycznych zapowiedzi, instytucje na Ukrainie nie wydały dotąd dokumentów umożliwiających rozpoczęcie działań terenowych. Wskazano również, że czas odgrywa kluczową rolę ze względu na wciąż żyjących świadków wydarzeń.
Do momentu nadania depeszy ambasada Ukrainy nie udzieliła odpowiedzi na pytania PAP. O stanowisko w sprawie prac poszukiwawczych zapytano również Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Rzecznik resortu Piotr Jędrzejowski przypomniał, że Instytut Pamięci Narodowej złożył do władz ukraińskich oficjalny wniosek o wydanie zgody na prowadzenie prac w Hucie Pieniackiej.
Jak poinformował rzecznik, działania te wynikają z ustaleń Polsko-Ukraińskiej Grupy Roboczej do spraw Godnych Pochówków, a strona ukraińska potwierdziła brak formalnych przeszkód dla tej lokalizacji. Kluczowe znaczenie miało pisemne oświadczenie wiceministra kultury Ukrainy Andrija Nadżosa z 9 października 2025 roku, w którym stwierdzono, że nie istnieją bariery formalne uniemożliwiające ubieganie się o zgodę. W odpowiedzi na tę deklarację, 17 października 2025 roku IPN przekazał do Kijowa kompletną dokumentację.
Resort kultury podkreślił, że plany rozpoczęcia prac zostały potwierdzone we wspólnym komunikacie ministerstw kultury Polski i Ukrainy podsumowującym działalność grupy roboczej w 2025 roku. Dotychczasowa współpraca doprowadziła już do wydania zezwoleń na prace w innych miejscowościach, w tym w Puźnikach, Ostrówkach, Woli Ostrowieckiej oraz w Ugłach.
Ministerstwo wskazało również, że finansowanie działań poszukiwawczych i ekshumacyjnych odbywa się w ramach programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą”. W 2026 roku środki na ten cel otrzymały Fundacja Wolność i Demokracja oraz Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie. Jednocześnie zaznaczono, że Stowarzyszenie Huta Pieniacka nie składało wniosków o finansowanie w ramach tego programu.
Zobacz też: „Instrumentalizowanie historii, wzniecanie nienawiści”. Ukraiński IPN krytykuje obchody w Hucie Pieniackiej
Huta Pieniacka pozostaje jednym z najtragiczniejszych symboli martyrologii Polaków na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. 28 lutego 1944 roku w nieistniejącej dziś wsi, położonej w obwodzie lwowskim, jej polscy mieszkańcy zostali zamordowani przez ukraińskich żołnierzy 4. Galicyjskiego Pułku Ochotniczego SS – Policyjnego, wydzielonego z 14. Dywizji Waffen SS „Galizien”, działających pod niemieckim dowództwem, przy udziale oddziału UPA oraz paramilitarnego oddziału ukraińskich nacjonalistów dowodzonego przez Włodzimierza Czerniawskiego. Zgodnie z ustaleniami śledztwa Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie zamordowano około 850 osób, a wieś została całkowicie zniszczona. Zbrodnia ta stanowi jedną z najcięższych dokonanych w ramach Rzezi Wołyńskiej.
Zobacz też: Przy Grobie Nieznanego Żołnierza upamiętniono Polaków pomordowanych w Hucie Pieniackiej
Kresy.pl/PAP/Dzieje.pl
