Polscy oficerowie na celowniku NKWD. Noc, która zapowiadała Katyń
9 grudnia 1939 roku NKWD rozpoczęło we Lwowie zakrojoną na szeroką skalę operację aresztowań polskich oficerów i żołnierzy, którzy po zakończeniu kampanii wrześniowej ukrywali się na terenach zajętych przez Związek Sowiecki.
Akcja ta była kolejnym etapem systematycznej likwidacji elit II Rzeczypospolitej na Kresach.
Represje wobec polskich wojskowych rozpoczęły się już we wrześniu 1939 roku, bezpośrednio po agresji sowieckiej. Początkowo miały charakter doraźnych egzekucji dokonywanych na polu walki i bezpośrednio po wzięciu do niewoli. Z czasem terror przybrał formę zorganizowaną i podporządkowaną aparatom bezpieczeństwa. W październiku 1939 roku NKWD rozpoczęło tworzenie list osób uznanych za „wrogów władzy radzieckiej”, co w praktyce oznaczało przygotowanie do masowych aresztowań.
Szczególną uwagę sowiecka bezpieka skupiła na Lwowie jako jednym z głównych ośrodków polskiej obecności wojskowej i konspiracyjnej. W mieście przebywali liczni oficerowie wysokiej rangi, a już 22 września powstała tam Organizacja Walki o Wolność. Rozbijanie jej struktur nadzorował sam Iwan Sierow, który w pierwszych dniach grudnia zameldował w Moskwie o niemal całkowitym rozpracowaniu polskiego podziemia.
W nocy z 9 na 10 grudnia 1939 roku rozpoczęła się skoordynowana akcja aresztowań. Zatrzymano między innymi generała Franciszka Paulika, podpułkownika Bronisława Mikołaja Szczyradłowskiego oraz pułkownika Jana Władysława Rozwadowskiego. Podobne operacje przeprowadzono także w innych miastach Kresów. Aresztowania nie ograniczały się wyłącznie do wojskowych – represjom podlegali również urzędnicy, działacze społeczni i rodziny zatrzymanych.
Los wielu aresztowanych był tragiczny. Część z nich zamordowano wiosną 1940 roku w ramach zbrodni katyńskiej i jej regionalnych odpowiedników, między innymi w Bykowni. Inni zginęli podczas masowych egzekucji więźniów politycznych w czerwcu 1941 roku, tuż przed wkroczeniem wojsk niemieckich. Grudniowa akcja NKWD z 1939 roku była jednym z pierwszych etapów planowej eksterminacji polskich elit na wschodnich ziemiach II Rzeczypospolitej.
Kresy.pl / PAP
Czytaj też:
